Қазақстан көмірхимияны жаңа өнеркәсіп бағыты ретінде дамытуға кірісті, ал бұл саладағы инвестиция көлемі ең нақты жоба қытайлық инвестормен байланысты. 6 қазанда Энергетика министрлігі саланың жай-күйін баяндады: қазір үш ірі инвестициялық жоба іске асырылып жатыр, тағы бірқатар бастама 2026–2031 жылдарға арналған көмірхимия өнеркәсібін дамыту жол картасының жобасына енгізілген. Министрлік негізгі жоба ретінде Қарағанды облысындағы жылына 1 млн тонна металлургиялық кокс шығаратын зауытты атады — оның дерегінше, қытайлық инвестормен инвестициялар туралы келісімге қол қойылған.
Жоба мамыр айында-ақ мақұлданған. Сол кезде Үкімет Энергетика министрлігі мен «Kazakhstan Success Coking Energy» ЖШС арасындағы инвестициялар туралы келісімді мақұлдады, қаулыға Премьер-министр Олжас Бектенов қол қойды. Кейін құжатқа энергетика министрі Ерлан Аккенженов пен Success Group акционері — басқарма төрағасы қол қойды. Енді көмірхимия саласын сипаттағанда министрлік бұл зауытты қайтадан бірінші орынға қойды, демек жоба басым жобалар қатарында қалып отыр.
Жобаның негізгі көрсеткіштері
Премьер-министрдің ресми сайтында мамырда жарияланған хабарламаға сәйкес, зауыт Қарағанды облысы Абай ауданының Дубовка кентінде салынады. Инвестиция толығымен жеке — 63,5 млрд теңге. Іске қосу 2029 жылға жоспарланған, бірінші кезеңде қуаты жылына 500 мың тоннаға дейін болады; 2031 жылдың соңына қарай кәсіпорын жобалық қуатқа — жылына шамамен 1 млн тонна металлургиялық коксқа шығуы тиіс. Зауытта 500-ге дейін тұрақты жұмыс орны ашылады, жерасты шахтасының құрылысы тағы 500 жұмыс орнын береді. Kaztag, Sputnik Қазақстан және DKNews материалдарындағы сандар ресми хабарламамен сәйкес келеді.
Келісімге қол қою кезінде Энергетика министрлігі бұл толық циклді кешен екенін айтты: көмір өндіру, кокстеу, металлургиялық кокс шығару және электр энергиясын өндіру бір жобаның ішінде жүзеге асады. Металлургиялық кокс — домна өндірісіндегі негізгі отын әрі тотықсыздандырғыш. Қазақстан алдымен кокс импортын алмастыруды, ішкі нарық толғаннан кейін артық өнімді экспортқа шығаруды көздейді.
Құрылыс кезеңінде инвестор отандық тауарларды, жұмыстар мен қызметтерді басым тәртіппен пайдалануға міндеттеме алды. Министрлік мәліметінше, ол қазақстандық мамандарды даярлауға да қатысады, ал зауыт іске қосылғаннан кейін өңірдің әлеуметтік және инфрақұрылымдық жобаларына үлес қосады.
Іске асырылып жатқан тағы екі жоба
Министрлік атаған тағы екі жоба — көмірден дизель отынын өндіру, әрқайсысының қуаты жылына 100 мың тонна. Біреуін Павлодар облысында «Naz Dan Group» ЖШС, екіншісін Қарағанды облысында «Alfa Plast» ЖШС жүзеге асырады. Екі компанияға да жер қойнауын пайдалану лицензиясы берілген.
Жол картасының жобасында тағы не бар
Жол картасын Энергетика министрлігі көмірхимия және көмір өндіруші компаниялармен, басқа да мүдделі ұйымдармен бірлесіп әзірледі. Әзірге бұл жоба, бекіту мерзімі айтылмаған. Құжатта үш жоба аталған:
Осы жаңалыққа қатысты нормалар
- ИТЛК阿拉套特区可以做哪些产业？СЭЗ «Индустриальный торгово-логистический комплекс «Алатау» создана постановлением Правительства № 301 от 21.04.2026 н…Мәтін мен негізі →
- СЭЗ «Коркыт Ата» в Кызылорде: срок и целиСЭЗ «Коркыт Ата» создана постановлением Правительства № 336 от 14.05.2025 на период до 31 декабря 2049 года.Мәтін мен негізі →
Қарағанды облысында «Qarmet» АҚ негізінде кокс-химия кластері — жылына 200 мың тоннаға дейін шайырды қайта өңдеу, 35 мың тоннаға дейін бензол өндіру және кокс газын тазарту.
Абай облысындағы «Samal Commodities» ЖШС жобасы — жылына 300 мың тонна аммиак және 520 мың тонна карбамид.
Павлодар облысындағы «Қаз Недро Ресурс» ЖШС жобасы — Сарыкөл кен орны негізінде жылына 100 мың тонна дизель отыны.
Үшеуі де әлі жоспарлау немесе зерделеу кезеңінде, инвестиция көлемі мен мерзімдері жарияланбаған.
Қытай компаниялары неге назар аударуы мүмкін
Қазақстанның көмір қоры мол, бірақ көмір ұзақ уақыт шикізат ретінде сатылып немесе электр станцияларында жағылып келді. Енді мақсат — оны кокс, химиялық өнім мен отынға айналдырып, қосылған құнды ел ішінде қалдыру.
Ашық деректерге қарағанда, қытай компаниялары екі жолмен қатыса алады. Біріншісі — кокс зауыты сияқты, Энергетика министрлігімен инвестициялар туралы келісім жасасып, инвестор ретінде кіру. Екіншісі — кокс-химия, газ тазарту және көмірден отын өндіру қондырғыларына мердігер әрі жабдық жеткізуші болу. Жол картасындағы жобалар сыртқы инвесторларға ашыла ма, қандай шартпен ашылады — әзірге белгісіз.
Екі жайтты ескерген жөн: жол картасы әлі жоба мәртебесінде, көптеген бастамалар тек зерделенуде; кокс зауыты бойынша инвестициялық келісімнің нақты шарттары мен қолдау шаралары ресми хабарламаларда ашылмаған. Қатысуды жоспарлаған компаниялар Үкімет пен Энергетика министрлігінің кейінгі ресми құжаттарын басшылыққа алғаны дұрыс.
Дереккөздер:
ҚР Премьер-министрінің ресми ресурсы (2026 жылғы мамыр), https://primeminister.kz/ru/news/v-kazaxstane-sozdadut-novoe-proizvodstvo-metallurgiceskogo-koksa-moshhnostiu-1-mln-tonn-v-god-31377
Kazinform (2026 жылғы 6 қазан), https://www.inform.kz/ru/kakie-proekti-v-uglehimii-mogut-dat-noviy-impuls-ekonomike-kazahstana-69b3aab6
Sputnik Қазақстан (2026 жылғы 6 қазан), https://ru.sputnik.kz/20261006/krupneyshie-proekty-uglekhimii-kazakhstana-nazvali-v-minenergo---67338857.html
Sputnik Қазақстан (2026 жылғы 13 мамыр), https://ru.sputnik.kz/20260513/pervyy-zavod-metallurgicheskogo-koksa-na-1-mln-tonn-postroyat-v-kazakhstane-63393429.html
Kaztag (2026 жылғы мамыр), https://kaztag.kz/ru/news/zavod-metallurgicheskogo-koksa-za-63-5-mlrd-tenge-postroyat-v-karagandinskoy-oblasti
DKNews (2026 жылғы мамыр), https://dknews.kz/ru/ekonomika/392897-novyy-zavod-v-karagandinskoy-oblasti-budet-vypuskat-1
Негізгі деректер
- Қазіргі уақытта Қазақстанда көмір химиясы саласындағы үш ірі инвестициялық жоба жүзеге асырылуда.
- Kazakhstan Success Coking Energy Қазақстанның Энергетика министрлігімен инвестициялық келісімге қол қойды.
- Қарағанды облысындағы металлургиялық кокс зауытының жеке инвестиция көлемі 63,5 миллиард теңге, ол 2029 жылы іске қосылуды жоспарлап отыр.
- Қарағанды облысындағы металлургиялық кокс зауыты бірінші кезеңде жылына ең көбі 500 мың тонна өндіреді, 2031 жылдың соңында шамамен 1 миллион тоннаға жету жоспарлануда.
- «2026—2031 жылдарға арналған көмір химиясы өнеркәсібін дамыту жол картасы» әлі де жоба болып табылады, бекітілу мерзімі жарияланған жоқ.
- Павлодар облысы мен Қарағанды облысының әрқайсысында жылына 100 мың тонна өндіретін көмірден дизель отынын шығаратын жоба бар.
Жиі қойылатын сұрақтар
Қазақстанның көмір химиясы жол картасы бекітілді ме?
Қазіргі уақытта әлі жоба болып табылады, Қазақстанның Энергетика министрлігі бекітілу мерзімін әлі жариялаған жоқ.
Қарағанды металлургиялық кокс зауыты қашан іске қосылады, өндірістік қуаты қалай жоспарланған?
Жоба 2029 жылы іске қосылуды жоспарлап отыр, бірінші кезеңде жылына ең көбі 500 мың тонна өндіреді, 2031 жылдың соңында шамамен 1 миллион тоннаға жету жоспарлануда.
Қарағанды металлургиялық кокс зауытының инвестиция көлемі мен жұмыс орындарының саны қанша?
Жоба компаниясы – Kazakhstan Success Coking Energy, жеке инвестициялардың жалпы көлемі 63,5 миллиард теңге; зауыт пен ілеспе жерасты көмір шахтасының әрқайсысы ең көбі 500 жұмыс орнын ұсынады.
Қалған екі ірі көмір химиясы жобасы қандай?
Павлодар облысы мен Қарағанды облысының әрқайсысында жылына 100 мың тонна өндіретін көмірден дизель отынын шығаратын жоба бар, оларды сәйкесінше Naz Dan Group және Alfa Plast жүзеге асырады. Екі компания да минералдық ресурстарды пайдалану лицензиясын алған.
Қытайлық компаниялар тиісті жобаларға қандай жолдармен қатыса алады?
Ашық ақпаратты талдау бойынша қатысу жолдарына жобаға инвестиция салу, сондай-ақ кокстеу, көмір газын тазарту, көмірден сұйық отын өндіру қондырғыларына инженерлік және жабдықтық қамтамасыз ету кіреді. Жоба әлі жоба болғандықтан, оның сыртқы инвесторларды тарту-тартпауы және қалай тартатыны белгісіз.