Қазақстан биыл майлы дақылдан рекордтық өнім алуы мүмкін. Ауыл шаруашылығы вице-министрі Азат Сұлтанов 13 қазандағы Үкімет отырысында сол күнге дейін 3,7 млн тонна майлы дақыл бастырылғанын айтты. Бұл өткен жылдың осы мерзіміндегі 1,4 млн тоннадан 2,5 есе көп. Науқан қорытындысында 5 млн тоннадан астам өнім күтіледі.
Астық жинау да аяқталуға жақын. 15,6 млн гектар дәнді және бұршақ дақылдарының 96%-ы орылып, 23 млн тонна астық бастырылды, орташа өнімділік гектарына 15,2 центнер.
Көлем, сапа, экспорт
Негізгі астықты өңірлерде өнімділік Солтүстік Қазақстан облысында гектарына 17 центнер, Ақмола облысында 14 центнер, Қостанай облысында 14,2 центнер. Биыл бидай егісі жоспарлы түрде 1,8 млн гектарға қысқарды, соған қарамастан Үкімет жалпы астық өнімі көпжылдық орташа деңгейден жоғары болады деп күтеді.
Сапа — осы маусымның күшті жағы. Элеваторға түскен бидайдың 72,4%-дан астамы үшінші класқа жатады, 47%-дан астамында желімшесі 28%-дан жоғары. Ақмола облысында үшінші класты бидай үлесі 90%-ға, Hi-Pro санаты 70%-ға жетеді.
Жаңа астық экспорты да қарқын алды: қыркүйекте шетелге 1,1 млн тоннадан астам астық жөнелтілді, бұл өткен жылмен салыстырғанда 13%-ға көп. Үкімет астық қабылдау кәсіпорындарының үздіксіз жұмысын, жүкті уақтылы жөнелтуді және логистикалық қуатты тиімді пайдалануды талап етті.
Өңдеу де өсіп келеді
Осы жаңалыққа қатысты нормалар
Үкімет дерегі бойынша тоғыз айда ауыл шаруашылығының жалпы өнімі 5,8%-ға өсіп, 7,3 трлн теңгеге жетті: өсімдік шаруашылығы 7,6%-ға, мал шаруашылығы 3,5%-ға өсті. Тамақ өнеркәсібі 3,2 трлн теңгенің өнімін өндірді, өсім 13,8%; ұн өндірісі 13,9%-ға, өсімдік майы 25,2%-ға артты. Биыл көктемгі егіс пен егін жинауды қаржыландыру 750 млрд теңгеге, техниканың жеңілдетілген лизингі 350 млрд теңгеге дейін жеткізілмек.
Қытайлық бизнес пен Қытаймен сауда үшін мәні
Платформа бұрын жазғандай, Қазақстанның Қытайға өсімдік майы экспорты үш маркетингтік маусымда 3,7 есе өсті, ал тазарту қуатын 1 млн тоннадан асыру жоспарланып отыр. Даму Банкі Қытайға жем ұнын экспорттайтын өндірушіге юаньмен экспорт алдындағы несие берді, ресейлік FESCO қостанайлық жем ұнын Достық пен Алтынкөл арқылы Қытайға тасиды.
Бұл біздің бағамыз: майлы дақыл өнімінің өткен жылғы 1,4 млн тоннадан 5 млн тоннадан асуы май зауыттарының шикізат сатып алуын едәуір жеңілдетеді, май мен күнжараның экспорттық әлеуетін арттырады. Үшінші класты бидайдың көптігі мен желімшенің жоғары болуы ұн тартушылар мен терең өңдеу кәсіпорындарына тиімді. Алайда өсімнің қаншасы Қытайға баратыны фитосанитариялық рұқсатқа, шекара бекеттерінің өткізу қабілетіне және басқа нарықтармен баға бәсекесіне байланысты, бұл жөнінде ашық дерек әзірге жоқ.
Жауабы әлі белгісіз сұрақтар: 5 млн тонна майлы дақылдың қаншасы күнбағыс, зығыр және рапс; қыркүйектегі астық экспортындағы Қытайдың үлесі қандай; шекара бекеттері мен элеваторлар қыс түскенше жөнелту шыңын көтере ала ма.
Дереккөздер:
ҚР Премьер-министрінің ресми ақпараттық ресурсы, 13.10.2026 (орыс тілінде), https://primeminister.kz/ru/news/v-kazahstane-ozhidayut-rekordnyy-urozhay-maslichnyh-kultur-svyshe-5-mln-tonn-31996
Exclusive.kz, 13.10.2026, https://exclusive.kz/kazahstan-idjot-na-rekord-po-maslichnym-urozhaj-mozhet-prevysit-5-mln-tonn/