Қазақстан арқылы өтетін транзиттік жүк ағыны артуын жалғастырып отыр. 13 қазандағы Үкімет отырысында көлік вице-министрі Максат Калиакпаров қаңтар–қыркүйекте транзит көлемі өткен жылмен салыстырғанда 13,1%-ға өскенін айтты.
Жалпы тасымал: теміржол тұрақты, автокөлік жылдамырақ
Тоғыз айда теміржолмен 241,7 млн тонна жүк (+3%), автокөлікпен 270,4 млн тонна (+5,6%) тасылды. Отандық әуе компаниялары 12,4 млн жолаушыға қызмет көрсетті (+4,2%). Көлік министрлігі жаңа жол жобаларын да атады: Ақтөбе – Қызылорда, Бейнеу – Сексеуіл, Сарыағашты айналып өту, «Орталық – Батыс» және Қарағанды – Жезқазған.
Кеден: декларация да, шекарадағы көлік те көбейді
Қаржы министрлігінің деректері бойынша, тоғыз айда шамамен 1,2 млн транзиттік декларация ресімделді – былтырғыдан 18% көп; олар бойынша тауар көлемі 19,4 млн тонна (+13%). Автомобиль өткізу пункттері арқылы 1,5 млн көлік өтті, бұл 19,3%-ға көп. Министрлік шекара инфрақұрылымын дамытуды және ресімдеуді жеңілдетуді жалғастыратынын айтты.
Екі көрсеткішті шатастырмаған жөн: біріншісі – Көлік министрлігінің статистикасы, екіншісі тек кедендік транзит рәсіміндегі жүкті қамтиды. Олардың арақатынасы ресми түрде түсіндірілмеген.
Осы жаңалыққа қатысты нормалар
Премьер-министрдің тапсырмалары
Олжас Бектенов инфрақұрылымдық жобаларды уақытында аяқтауды, жүк және транзит тасымалын арттыруды, шекарадан өту уақытын қысқартуды, әкімшілік кедергілерді жоюды және бірыңғай цифрлық ілеспе құжаттарды енгізуді тапсырды. Бұл бұрын жазылған цифрлық көлік паспортымен бір бағыттағы қадам.
Қытай компанияларына практикалық кеңес
Автомобиль пункттері арқылы өтетін көлік саны жылына 20%-ға жуық өсіп отыр, сондықтан мереке кезінде кезек тез жиналады – Қазақстан мен Орталық Азияға жөнелтілімді уақыт қорымен жоспарлаған дұрыс. Цифрлық құжаттар стандартқа айналып келеді: тасымалдаушы мен кеден өкілінің қазақстандық жүйелерге қосылғанын алдын ала нақтылаңыз. Теміржол көлемі транзиттен баяу өсіп отыр, сондықтан қызу маусымда пойыздағы орынды ертерек брондаған жөн. Барлық деректер – Үкіметтің жедел сандары.
Материал ЖИ көмегімен дайындалып, редакция дереккөздер бойынша тексерді; мұқаба – ЖИ жасаған иллюстрация, фотосурет емес.
Дереккөздер:
- ҚР Премьер-министрінің сайты (Көлік министрлігінің баяндамасы): https://primeminister.kz/ru/news/tranzitnye-perevozki-cherez-kazahstan-vyrosli-na-131-31994
- Sputnik Қазақстан: https://ru.sputnik.kz/20261013/tranzit-cherez-kazakhstan-vyros-na-131-s-nachala-2026-goda-67553097.html
- 365info.kz: https://365info.kz/2026/10/tranzit-gruzov-cherez-kazahstan-vyros-na-13-1
- ҚР Премьер-министрінің сайты (Қаржы министрлігінің баяндамасы): https://primeminister.kz/ru/news/dohody-gosudarstvennogo-byudzheta-za-9-mesyacev-2026-goda-vyrosli-na-163-prevysiv-20-trln-tenge-31990
- Kazinform: https://www.inform.kz/ru/kazahstan-podvel-ekonomicheskie-itogi-zadevyat-mesyatsev-f70585aa
Негізгі деректер
- Қазақстан Көлік министрлігінің хабарлауынша, алғашқы тоғыз айда транзиттік жүк айналымы өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 13.1%-ға өсті.
- Қазақстанда алғашқы тоғыз айда теміржол жүк тасымалы 241.7 млн тоннаны құрады, өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 3%-ға өсті.
- Қазақстанда алғашқы тоғыз айда автомобиль жүк тасымалы 270.4 млн тоннаны құрады, өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 5.6%-ға өсті.
- Қазақстан Қаржы министрлігінің хабарлауынша, сол кезеңде кедендік транзиттік декларациялар шамамен 1,2 млн болды, өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 18%-ға өсті.
- Қазақстанның автомобиль өткелдері арқылы сол кезеңде 1,5 млн көлік құралы өтті, өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 19.3%-ға өсті.
- Қазақстан Премьер-Министрі жүктің транзит уақытын қысқартуды және біртұтас электрондық ілеспе құжаттаманы енгізуді талап етті.
Жиі қойылатын сұрақтар
Қазақстанда алғашқы тоғыз айда транзиттік жүк айналымы қаншаға өсті?
Қазақстан Көлік министрлігінің хабарлауынша, алғашқы тоғыз айда транзиттік жүк айналымы өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 13.1%-ға өсті. Теміржол жүк тасымалы 3%-ға, автомобиль жүк тасымалы 5.6%-ға өсті.
Кедендік транзиттік декларациялар мен шекара өткелдеріндегі көлік ағынында қандай өзгерістер болды?
Алғашқы тоғыз айда кеден шамамен 1,2 млн транзиттік декларацияны ресімдеді, бұл өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 18%-ға артық; декларацияланған жүк 19,4 млн тоннаны құрады, өсім 13%. Автомобиль өткелдері арқылы 1,5 млн көлік құралы өтті, өсім 19,3%.
Көлік ведомствосы мен кеденнің транзиттік деректерін қосуға немесе қайта есептеуге бола ма?
Бұлай істеу жөн емес. Екі деректер тобының статистикалық әдістемесі әртүрлі; ресми органдар көлік ведомствосының транзиттік жүк тасымалы мен кедендік транзиттік декларацияланған жүк арасындағы сәйкестік байланысты көрсетпеді.
Қазақстан үкіметі келесі кезеңде қандай шаралар қабылдауды талап етеді?
Қазақстан Премьер-Министрі тиісті органдарға жүк және транзит көлемін ұлғайтуды, жүктің транзит уақытын қысқартуды, әкімшілік кедергілерді жоюды және біртұтас электрондық ілеспе құжаттаманы енгізуді тапсырды. Қаржы министрлігі шекара инфрақұрылымын одан әрі жақсартуды және кедендік рәсімдерді оңайлатуды жалғастыратынын мәлімдеді.
Қытайлық жүк иелері мен экспедиторлар қандай тасымалдау шараларына назар аударуы керек?
Автомобиль өткелдеріндегі көлік ағынының өсу қарқыны 20%-ға жақын, жүк иелері мен экспедиторлар мереке күндерінің алдында және кейін уақыт қорын қалдырып, тасымалдаушы мен кедендік брокердің қазақстандық жүйеге қосылғанын тексеруі керек. Маусымдық пойыздардағы орынды ертерек брондаған жөн.