AIX айналымы тоғыз айда 1,9 млрд доллардан асып, 70%-дан астам өсті: рекордтық қыркүйек, юань облигациялары және көміртек бірліктерінің саудасы

Астана халықаралық биржасы (AIX) 9 қазанда 30 қыркүйектегі жағдай бойынша қорытынды жариялады. Тоғыз айда сауда айналымы 1,9 млрд доллардан асты, өткен жылдың осы кезеңінде 1,1 млрд доллар болған – өсім 70%-дан жоғары. Қыркүйек биржа тарихындағы рекордтық ай болды: 562 млн доллар (шамамен 250,2 млрд теңге), бұрынғы ең жоғары көрсеткіштен 150 млн долларға көп.

Қыркүйек деректерін AIX 5 қазанда айлық шолуында жариялаған, тоқсандық хабарлама жинақталған қорытындыны қосты. 12 қазанда тоғыз айлық деректі Әзербайжанның Trend агенттігі де келтірді.

Тұжырымдама туралы: AIX хабарламасының бірінші абзацында «үшінші тоқсандағы» айналым 1,9 млрд доллардан асты делінген. Алайда сандар блогында бұл көрсеткіш 2025 жылдың осы кезеңімен (1,1 млрд доллар) салыстырылады, ал рекордтық ай 562 млн доллар болса, бір тоқсанда 1,9 млрд долларға жету мүмкін емес. Сондықтан біз бұл санды тоғыз айдың қорытындысы деп түсіндік.

Ауқымы

Қыркүйек соңында AIX ресми тізімінде 210 эмитенттің 436 бағалы қағазы бар. Жыл басынан бері 77 эмитент 126 құралды листингке шығарды. Тоғыз айда борыштық және үлестік құралдар арқылы шамамен 6 млрд доллар тартылды, биржа ашылғаннан бері – 17,4 млрд доллар.

Биржа мүшелері – 69, олардың арасында Қазақстан, Қытай, Еуропа және Таяу Шығыс брокерлері бар; биыл төртеуі қосылды. Он жаһандық кастодиан AIX Орталық депозитарийінде қосалқы шот ұстайды. Мүше брокерлер арқылы депозитарийде 2,4 миллионнан астам бөлшек инвестор шоты ашылған.

Юань – басты тақырыптың бірі

Үшінші тоқсандағы жаңа борыштық орналастырулар төрт валютада болды: доллар, теңге, БАӘ дирхамы және юань. Қыркүйекте юаньмен үш мәміле тіркелді: ҚМГ-ның екі траншты dim sum облигациялары (5 жылға 1,5 млрд юань, 10 жылға 2 млрд юань), Қазақстан Даму банкінің жалпы көлемі 3,7 млрд юань dim sum облигациялары және Қаржы министрлігінің 6,6 млрд юань екінші суверенді панда-облигациялары. Бұл шығарылымдардың шарттарын біз бұрын жеке материалда талдағанбыз.

Басқа валюталарда да орналастырулар болды: JPMorgan Chase Bank теңгелік облигацияларының тоғызыншы траншы (9,51 млрд теңге), Freedom Finance SPC-тің 500 млн долларлық купондық облигациялары, Jet Group-тың дирхаммен шығарылған алғашқы жасыл облигация траншы және Gamma-T компаниясының теңгедегі сукук үшінші траншы.

Көміртек бірліктері

10 қыркүйекте AIX VCS стандарты бойынша верификацияланған ерікті көміртек бірліктерімен сауданы бастады және өзін осындай саудаға арналған жеке инфрақұрылымы бар Орталық Азиядағы алғашқы биржа деп атайды. Алғашқы жеткізуші – Лондондағы Valor Carbon, мәмілелерді биржа мүшесі Standard International Market жүргізеді. Стандартты коммерциялық емес Verra ұйымы басқарады, бірліктер оның тізілімінде тіркелуі тиіс. Бұған дейін биржада жаңартылатын энергияға арналған I-REC сертификаттары айналымға енгізілген.

Сонымен қатар БАӘ-нің BHM Capital компаниясы Tabadul платформасы арқылы AIX-ке маркет-мейкер ретінде қосылған алғашқы әмірліктік қаржы ұйымы болды, ал Қырғыз қор биржасымен ынтымақтастық туралы меморандумға қол қойылды.

Қытайлық инвесторлар үшін мәні

AIX акционерлерінің қатарында АХҚО, Шанхай қор биржасы, Жібек жолы қоры және Nasdaq бар, биржа мүшелерінің арасында қытайлық брокерлер де жүр. Юаньдағы листингтердің қатарынан өтуі AIX-тің қазақстандық эмитенттер юань капиталына шығатын алаңдардың біріне айналып келе жатқанын көрсетеді. Қытай банктері мен брокерлері орналастыру мен қайталама нарықтағы рөлге назар аударғаны жөн.

Көміртек бірліктері мен I-REC сертификаттарының саудасы Қазақстандағы жел және күн электр станцияларына салым салған қытайлық инвесторларға қызықты болуы мүмкін: экологиялық атрибуттарды тіркеу мен сатудың жергілікті арнасы пайда болды. Нақты шарттарды AIX ережелері мен тиісті ведомстволар құжаттарынан тексеру қажет.

Рекордтық айналым – жеке бағалы қағаздың емес, тұтас нарық белсенділігінің көрсеткіші. Кез келген құралға кірмес бұрын листинг ережелерін, есеп айырысу валютасын және өтімділікті зерделеген дұрыс.

Дереккөздер:
АХҚО / AIX, 2026 жылғы 9 қазан: https://aifc.kz/news/aix-presents-its-results-for-3q2026/
AIX, 2026 жылғы қыркүйек шолуы, 5 қазан: https://www.aixkz.com/en/pages/news/view/total-traded-value-on-aix-in-september-reached-us562-mln-or-kzt-2502-bln
Trend, 2026 жылғы 12 қазан: https://www.trend.az/casia/kazakhstan/4233866.html
ҚМГ баспасөз релизі (KASE-де ашылған), 2026 жылғы 28 тамыз: https://kase.kz/files/emitters/KMGZ/kmgz_relizs_280826_1.pdf
Қазақстан Даму банкінің баспасөз релизі (KASE-де ашылған), 2026 жылғы 9 қыркүйек: https://kase.kz/files/emitters/BRKZ/brkz_relizs_090926_1.pdf