«Қазатомөнеркәсіптің» Үлбі металлургиялық зауыты бериллий, тантал және ниобий шикізат базасын кеңейтуде, тантал өндірісі RMAP талаптарына сәйкестік мәртебесін сақтап отыр

Өскемендегі «Үлбі металлургиялық зауыты» АҚ (ҮМЗ) – «Қазатомөнеркәсіптің» еншілес кәсіпорны, уран, бериллий, тантал және ниобий өнімдерін шығарады. Зауыттың мәліметінше, оның тантал өндірісі – ТМД аумағындағы жалғыз әрі әлемдегі ең ірі кәсіпорындардың бірі: тантал-ниобий шикізатын өңдеуден бастап дайын өнімге дейінгі толық цикл осында.

Шикізат базасы

metals-expert.com авторының айтуынша, V Халықаралық тау-кен металлургиялық саммитінде «Қазатомөнеркәсіп» өкілдері ҮМЗ-ның сирек металдар бойынша шикізат базасын кеңейту жұмысы туралы айтқан. Qazba.kz да зауыттың шикізат көздерін ел ішіндегі барлау мен өндіру және шетелден импорттау арқылы әртараптандырып жатқанын жазды (расталмаған).

Qazba.kz сілтеме жасаған барлау жоспары мен қоғамдық тыңдау хабарландыруына сәйкес, ҮМЗ Қарағанды облысы Шет ауданындағы Восточный-1 учаскесінде, ауданы 4,5 шаршы шақырым болатын екі блок шегінде бериллий, тантал және ниобийді барламақ; 2025 жылғы 3 мамырдағы № 3268-EL барлау лицензиясы бар (расталмаған). Жоспар үш жылға, 2027–2029 жылдарға арналған, далалық жұмыстар 2027–2028 жылдары жүргізіледі: 10 іздеу ұңғымасы, жалпы көлемі 1 500 қума метр бұрғылау және 50 шақырым бағдарлық зерттеу. Тыңдау қазан айының соңына белгіленген (расталмаған). Учаскеде алғашқы іздеу жұмыстары 1950–1960 жылдары жүргізілген, № 2 ұңғымада бериллий оксидінің ең жоғары мөлшері 0,251% болған (расталмаған).

Qazba.kz дерегінше, соңғы жылдары ҮМЗ қоймасындағы бериллий, тантал және ниобий шикізатының қоры азайған (расталмаған). Учаскеден оңтүстік-батысқа қарай 19 шақырымда Нұраталды кен орны орналасқан, «Тау-Кен Самұрық» онда бериллий кенін 2028 жылдан бастап өндіру жоспарын бұрын жариялаған (расталмаған).

Тантал жеткізу тізбегінің жауапкершілігі

ҮМЗ-ның тантал өндірісі (CID001969) Responsible Minerals Initiative ұйымының RMAP стандартына сәйкес тантал зауыттары тізіміне енген; американдық Colgate-Palmolive компаниясының АҚШ Бағалы қағаздар және биржалар комиссиясына ұсынған 2025 жылғы қақтығыс минералдары туралы есебінде де зауыт «сәйкес» (Conformant) деп көрсетілген. Зауыттың 2025 жылғы 1 сәуір мен 2026 жылғы 30 сәуір аралығын қамтитын тиісті тексеру есебінде соңғы RMAP аудиті 2025 жылғы 30 маусым – 2 шілде аралығында өткені айтылған (расталмаған).

Сол есепке сәйкес, 2026 жылғы 6–10 сәуірде ҮМЗ тобы Ресейдегі «Соликамск магний зауыты» ААҚ мен «Ловозеро тау-кен байыту комбинаты» ЖШҚ-да көшпелі аудит өткізген, анықталған ескертулер төмен тәуекелге жатқызылған. Есепті кезеңде бастапқы тантал шикізаты сатып алынбағандықтан, қақтығыс аймақтарындағы өндіру және тасымалдау орындары көшпелі бағаланбаған (расталмаған).

ШҚО-дағы тантал-бериллий учаскесінің аукционы

e-qazyna мемлекеттік мүлік тізілімінің деректері бойынша, Шығыс Қазақстан облысындағы Жоғарғы Лобаксай (тантал, бериллий) учаскесі Өнеркәсіп және құрылыс министрлігінің 17 маусымдағы электрондық аукционында сатылды, саудаға қатысты мәртебесі – «Қол қою бонусы төленді» (расталмаған). Министрлік бұл кезеңде өндіруге арналған барлығы 23 учаскені жариялаған (расталмаған).

Редакцияның пайымынша, сирек металдармен жұмыс істейтін компаниялар үшін ҮМЗ-ның сирек металдар бойынша шикізат базасын кеңейтуі мен жаңа сирек металл учаскелерінің саудаға шығуы назар аударарлық: шикізат жеткізу, өңдеу және геологиялық барлау қызметтерінде ынтымақтастық мүмкіндіктері пайда болуы мүмкін.

Нормативтің дереккөзін тексеруге, ал іс жүзінде жүзеге асыру үшін қажетті адамдарды табуға көмектесеміз – толығырақ tumah.kz сайтында

Дереккөздер:
- ҮМЗ, тантал өндірісі: https://ulba.kz/ru/tantalovoe-proizvodstvo
- ҮМЗ, 01.04.2025–30.04.2026 кезеңіндегі тиісті тексеру есебі: https://www.ulba.kz/files/CHlA3vN4Vzi4KR4dhPZJ3tMh9M1HxYqSBdQORfwo.pdf
- Colgate-Palmolive, 2025 жылғы қақтығыс минералдары есебі (SEC): https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/21665/000002166526000028/a2025conflictmineralsreport.htm
- Qazba.kz, Восточный-1 учаскесіндегі барлау туралы: https://qazba.kz/razvedka/dochka-kazatomproma-pristupit-k-razvedke-v-redkih-metallov-v-karagandinskoj-oblasti/
- metals-expert.com, 28.09.2026: https://metals-expert.com/news/business/2842.html
- e-qazyna, өндіруге арналған сауда (17.06.2026): https://minerals-u.e-qazyna.kz/ru/u/reestr/auction/tpi/trades/mining
- ӨҚМ, 23 учаске аукционы туралы хабарландыру (nedra.kz): https://new.nedra.kz/news/23-uchastka-nedr-vyhodyat-na-torgi