«Ақтөбе» арнайы экономикалық аймағындағы қытай инвесторлары қатысатын мыс жобасы өзгерді: мыс балқыту мен сынықты қайта өңдеу болмайды, зауыт дайын мыс катанкадан сым мен кабель шығарады. Инвестиция көлемі шамамен 100 миллион доллардан 35 миллион долларға дейін қысқарады, жұмыс орны 250-нің орнына 100-ге жуық болады деп күтілуде.
Жаңа нұсқаны жобалық компания – Қазақстанда тіркелген «Phoenix Industrial Group» ЖШС бас директоры Чжао Цзиньбяо ашық хатында жариялады. Хатты 7 қазанда «Ақтөбе» АЭА басқарушы компаниясы таратты, оның толық мәтінін ақтөбелік «Диапазон» басты, Aktobe Times та жазды. 19 қазанда өзгеріс туралы Kursiv және басқа республикалық басылымдар хабарлады.
Мамырдағы жоба қандай еді
«Еуразиялық жасыл мыс өнеркәсібінің интеграцияланған жобасының» іргетасы 25 мамырда қаланды. Инвесторлар – қытайлық Beijing Jinyi Yuanfang Holding Group пен Phoenix Industrial Group, жобаны Ақтөбе облысының әкімдігі мен Kazakh Invest қолдайды. Kazakh Invest мәліметінше, зауыт ел өңірлерінен жиналған мыс сынығын өңдеп, жылына 25 мың тонна тазартылған мыс өндіруге, катанка мен кабель өнімін шығаруға тиіс болатын. Инвестиция шамамен 100 миллион доллар деп бағаланды, іске қосу 2027 жылға жоспарланды, тұрақты жұмыс орны – 250, өнім Қазақстанға, ЕАЭО және Еуропалық одақ елдеріне арналды. Облыс әкімінің орынбасары сол кезде бұл аймақта салынатын алғашқы зауыт екенін айтқан.
Өндіріс тізбегінен не алынып тасталды
Хатқа қарағанда, бастапқы жоба екі кезеңнен тұрған: алдымен катодты мыс пен екінші реттік түсті шикізаттан катанка, содан кейін сым мен кабель. Бірінші кезең толық алынды – мыс балқыту, екінші реттік шикізатты өңдеу және басқа да жоғары температуралы процестер енді жоқ. Жаңа цикл сатып алынған катанкадан басталады: сым созу, ток өткізгіш талсымдарды есу, оқшаулағышты экструзиялау, қалыптау, кабель құрастыру, сапа бақылауы және дайын өнім шығару.
35 миллион долларға цех салу, сым мен кабель жабдығын сатып алу, технологиялық және экологиялық бақылау жүйелері, инженерлік желілер, шикізат сатып алу және өндірісті іске қосу кіреді. Жобалық қуатқа шыққан соң 100-ге жуық жұмыс орны ашылады деп күтіледі, жергілікті мамандар үшін кабель өндірісі бойынша тегін оқыту бағдарламалары уәде етілген. Хатта іске қосудың жаңа мерзімі көрсетілмеген.
Инвестор шешімін қалай түсіндіреді
Осы жаңалыққа қатысты нормалар
Компания шешімді технологиялық, өндірістік және нарықтық параметрлерді нақтылаумен байланыстырады, жаңа схема қоршаған ортаға әсерді барынша азайтады дейді. Хатқа сәйкес, жоба аймақта қалады және заңда көзделген барлық рәсімнен өтеді. Жергілікті басылымдар мәселенің астарын басқаша көрсетеді: әуежай маңындағы алаң қалаға жақын, көктемнен бері тұрғындар мен экобелсенділер шығарындыдан алаңдап келген. Бұған дейін өңір өкілдері, мамандар мен қоғам белсенділері Қытайға барып, ұқсас зауыттармен танысқан.
Экологиялық санат әлі белгіленген жоқ
Компания сілтеме жасаған бейінді сарапшылардың алдын ала бағасы бойынша, жаңартылған нысан III санатқа сәйкес келеді. Экология кодексінің 12-бабы нысандарды төрт санатқа бөледі, III санатқа қоршаған ортаға елеусіз теріс әсер ететін нысандар жатады. Рәсімдердің көлемі санатқа байланысты: I және II санаттағы нысандарды салу мен пайдалануға экологиялық рұқсат керек (106-бап), ал III санаттағы нысанның операторы жергілікті атқарушы органға әсер ету туралы декларация тапсырады (110-бап). Хаттың өзінде түпкілікті санат пен рәсімдер тізбесі белгіленген тәртіппен айқындалатыны айтылған. Aktobe Times жазуынша, жаңа схема бойынша шығарынды мен қалдық есептері жұртшылыққа әлі ұсынылмаған.
Инвесторларға қандай сабақ
Жоба бюджетінің үштен екісіне жуығынан айырылды. Хат пен жергілікті баспасөзге қарағанда, дау қаланың іргесіндегі алаңда сынық балқыту төңірегінде өрбіді. Қала маңындағы АЭА-да өндіріс ашуды жоспарлап жүргендерге үш сұрақты алдын ала шешіп алған жөн:
- Жоба Экология кодексінің 2-қосымшасы бойынша қай санатқа түседі, әсерді бағалау немесе скрининг керек пе, кесте оған уақыт қалдыра ма.
- Алаң тұрғын үйлерден қаншалықты алыс, басым жел қай жаққа соғады – бұл жергілікті жұртшылықтың назарына тез ілігеді.
- Технология мен инвестиция көлемі жол-жөнекей өзгерсе, АЭА басқарушы компаниясымен және Kazakh Invest-пен жасалған инвестициялық құжаттарды өзгерту қажет пе.
Мұқабадағы сурет жасанды интеллект көмегімен жасалған, жаңалық мазмұнына тікелей қатысы жоқ.
Дереккөздер:
«Диапазон» (2026 жылғы қазан, Phoenix Industrial Group хатының толық мәтіні), https://diapazon.kz/news/138874-na-novom-zavode-plavit-med-ne-budut-proekt-peredelali
Aktobe Times (2026 жылғы қазан), https://aktobetimes.kz/novosti/14239-kitajskij-investor-otkazalsja-ot-prevraschenija-aktobe-v-svalku-mednyh-othodov.html
Kursiv (2026 жылғы 19 қазан), https://kz.kursiv.media/2026-10-19/svan-kitajcy-v-tri-raza-sokratili-investicii-v-zavod-v-aktobe-iz-za-zhalob-na-vred-ekologii/
Kazakh Invest, Ақтөбе облысы (2026 жылғы 25 мамыр), https://aktobe.invest.gov.kz/media-center/press-releases/v-aktobe-dan-start-stroitelstvu-evraziyskogo-integrirovannogo-zavoda-zelenoy-mednoy-promyshlennosti/
The Astana Times (2026 жылғы мамыр), https://astanatimes.com/2026/05/kazakhstan-launches-100-million-green-copper-plant-project-in-aktobe/
Қазақстан Республикасының 2021 жылғы 2 қаңтардағы № 400-VI Экология кодексі, https://adilet.zan.kz/kaz/docs/K2100000400