Қазақстан, Өзбекстан және БАӘ тиісті министрліктері CASA теміржол жобасы бойынша ынтымақтастық туралы меморандумға қол қойды, бірақ қазір жұмыс зерттеу кезеңінде, құрылыс басталған жоқ. Бағыт, инвестиция көлемі мен мерзім әлі анықталмаған.
Қазақстан Премьер-Министрінің баспасөз қызметі 30 қыркүйек кешінде хабарлағандай, құжатқа Қазақстан мен Өзбекстанның көлік министрліктері және БАӘ Энергетика және инфраструктура министрлігі қол қойды. CASA — «Орталық Азия — Оңтүстік Азия». Жоба Қазақстан — Өзбекстан — Ауғанстан — Пәкістан бағытын және жүктің Пәкістанның теңіз порттарына шығуын көздейді.
Меморандумда үш міндет бар: техникалық және экономикалық зерттеулер, талдамалық бағалау және қажетті теміржол инфрақұрылымы мен оған қатысты объектілерді дамытудың орындылығын зерттеу. Тараптар келесі қадамдарды да талқылады; техникалық, экономикалық және қаржылық мәселелерді пысықтау үшін жұмыс тобын құру қарастырылуда, яғни топ әзірге құрылған жоқ. Қазақстан тарапы серіктестерді былай негіздейді: Қазақстан мен Өзбекстанда теміржол желісі дамыған және транзит әлеуеті зор, БАӘ-де көлік инфрақұрылымы, логистика және ірі инвестициялық жобалар бойынша тәжірибе бар.
Жүк көлемі туралы санды дереккөзімен бірге қарау керек. Вице-премьер Серік Жұманғарин маусымда Кабулға сапары кезінде CASA дәлізі Пәкістанның Карачи және Гвадар порттарына қарай жылына 10 млн тоннаға дейін жүк тасымалдай алатынын айтқан. Бұл — қазақстандық тараптың әлеует туралы бағасы; меморандум туралы хабарламада ол жоқ және бекітілген көлем емес.
Осы жаңалыққа қатысты нормалар
Қатар тағы бір жоба бар: Өзбекстан, Ауғанстан және Пәкістан 2025 жылғы 17 шілдеде Кабулда трансауған теміржолының бірлескен техникалық-экономикалық негіздемесі туралы негіздемелік келісімге қол қойды, Найбабад — Харлачи учаскесі. CASA-ның онымен қалай ұштасатыны қазақстандық хабарламада көрсетілмеген.
Орталық және Оңтүстік Азия бағытында жұмыс істейтін жүк иелері мен экспедиторлар үшін бұл әзірге брондауға болатын бағыт емес: кесте де, тариф те жоқ. Жұмыс тобының құрылуын, зерттеу нәтижелері мен бағыт сызбасының жариялануын бақылаған жөн.
Дереккөздер:
ҚР Премьер-Министрінің ресми ресурсы, https://primeminister.kz/ru/news/kazahstan-uzbekistan-i-oae-prorabotayut-zheleznodorozhnyy-marshrut-kazahstan-uzbekistan-afganistan-pakistan-31940
Qazinform, https://qazinform.com/news/kazakhstan-uzbekistan-and-uae-to-explore-new-casa-railway-corridor-project-fae749
Kursiv, https://kz.kursiv.media/en/2026-10-01/engk-tank-kazakhstan-uzbekistan-and-the-uae-to-develop-railway-route-to-pakistan/
ҚР Премьер-Министрінің ресми ресурсы (С. Жұманғарин Кабулда), https://primeminister.kz/ru/news/transport-logistika-gmk-i-torgovlia-serik-zumangarin-obsudil-perspektivy-sotrudnicestva-s-rukovodstvom-afganistana-31544
Ауғанстан СІМ, https://mfa.gov.af/en/45037
Anadolu Agency, https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/pakistan-afghanistan-uzbekistan-sign-railway-framework-pact/3634073
Негізгі деректер
- Қазақстанның Көлік министрлігі, Өзбекстанның Көлік министрлігі және Біріккен Араб Әмірліктерінің Энергетика және инфрақұрылым министрлігі CASA теміржол жобасы бойынша ынтымақтастық туралы өзара түсіністік меморандумына қол қойды.
- Меморандумның мазмұны – техникалық және экономикалық зерттеулер жүргізу, талдау мен бағалау жасау, сондай-ақ теміржол мен ілеспе нысандарды салудың орындылығын негіздеу.
- CASA дәлізінің болжамды бағыты – Қазақстан – Өзбекстан – Ауғанстан – Пәкістан, жүк соңында Пәкістанның теңіз портына жетеді.
- Үш тарап жобаның техникалық, экономикалық және қаржыландыру мәселелерін бірлесіп зерттейтін жұмыс тобын құруды қарастырып жатыр, алайда ол әзірге құрылған жоқ.
- Қазақстан Премьер-министрінің орынбасары Жұманғарин CASA дәлізі арқылы ең көбі шамамен 10 миллион тонна жүк тасымалдауға болады деп мәлімдеді; бұл – қазақстандық тараптың әлеует туралы пікірі.
- Өзбекстан, Ауғанстан және Пәкістан 2025 жылғы 17 шілдеде Кабулда Ауғанстан арқылы өтетін теміржол бойынша бірлескен орындылық зерттеуінің шеңберлік келісіміне қол қойды.
Жиі қойылатын сұрақтар
CASA теміржолы меморандумына қол қойған тараптар кімдер?
Қол қойған тараптар – Қазақстанның Көлік министрлігі, Өзбекстанның Көлік министрлігі және Біріккен Араб Әмірліктерінің Энергетика және инфрақұрылым министрлігі; тиісті хабарды Қазақстан Премьер-министрінің кеңсесі 30 қыркүйекте кешке жариялады.
Бұл жоба қазір қай сатыда?
Қазір тек техникалық және экономикалық зерттеулерге, талдау мен бағалауға, сондай-ақ қажетті теміржол инфрақұрылымын және ілеспе нысандарды салудың орындылығын негіздеуге қатысты; құрылыс сатысына әлі өткен жоқ.
CASA дәлізінің болжамды бағыты мен соңғы нүктесі қандай?
Болжамды бағыт – Қазақстан – Өзбекстан – Ауғанстан – Пәкістан, жүк соңында Пәкістанның теңіз портына жетеді.
Қазір жүк орнын брондауға немесе тарифтерді қарауға бола ма?
Қазір брондауға қолжетімді бағыт жоқ, сондай-ақ рейс кестесі мен тарифтер де жоқ; кейін жұмыс тобы, зерттеу нәтижелері және бағыт жоспары жариялана ма, соны назарда ұстауға болады.
Шамамен 10 миллион тонна жүк көлемі нақты анықталған тасымал көлемі ме?
Жоқ. Бұл – Қазақстан Премьер-министрінің орынбасары Жұманғариннің биылғы жылдың маусым айында Ауғанстанға сапары кезінде әлеует туралы айтқан пікірі; ол осы меморандум хабарламасында жоқ және нақты анықталған тасымал көлемі де емес.