Қазақстан Даму Банкі (ҚДБ) биыл энергетика жобаларына тағы екі юань несиесін берді. Мөлшерлеме екеуінде де бір формуламен есептеледі, бірақ үстеме айырмасы екі есеге жуық. Жезқазғандағы қуаты 75 МВт бу-газ қондырғысы 788,9 млн юань алады, мөлшерлемесі – Қытайдың бес жылдық несие нарығындағы бағдарлы мөлшерлемесі (LPR) қосу 2,15 пайыздық тармақ. Қызылорда облысындағы жалпы қуаты 70 МВт күн электр стансалары паркі 104,1 млн юань алады, үстемесі – 4,16 пайыздық тармақ. 20 қазанда жарияланған бес жылдық LPR 3,50% деңгейінде тұр, сонда қазіргі мөлшерлеме тиісінше шамамен 5,65% және 7,66% болады.
Жезқазған: 788,9 млн юань, қаражат көзі – Қытай Даму Банкі
Жезқазған жобасының қарыз алушысы – «Kazakhmys Energy» ЖШС. ҚДБ 16 маусымда кредит желісін ашу туралы келісімге қол қойылғанын хабарлады: 788,9 млн юань жабдық сатып алуға, құрылыс-монтаж және іске қосу-баптау жұмыстарына жұмсалады. Банк сайтындағы жоба картасында жобаның құны 1 млрд юань, қарыз мерзімі 10 жылға дейін, мөлшерлеме өзгермелі, қаражат көзі – банк тартқан қаражат деп көрсетілген.
Бұл қаражаттың қайдан келетінін банк өзі ашып айтты. ҚДБ 17 шілдеде Шанхайда Қытай Мемлекеттік Даму Банкімен (China Development Bank, CDB) бас кредит келісімі аясында субкредит келісіміне қол қойғанын жариялады. Тартылған қаражат дәл осы Жезқазғандағы 75 МВт қондырғыға бағытталады.
Қондырғы Жезқазған ЖЭО алаңында салынып жатыр, отыны – «Сарыарқа» магистралі арқылы келетін табиғи газ. Құрылыстың басталу рәсімі өтіп қойған. ҚДБ мәліметінше, жабдықты Siemens Energy AB және Harbin Electric International жеткізеді, нысан 2027 жылдың соңына дейін пайдалануға беріледі. Жобалық қуатына шыққанда стансы жылына шамамен 502 млн кВт·сағ электр энергиясын өндіріп, 76 жаңа жұмыс орнын ашады. Жобаның мақсаты – Солтүстік энергетикалық аймақтағы электр энергиясы мен маневрлік қуат тапшылығын азайтып, өңірдегі өнеркәсіп тұтынушыларын энергиямен қамтамасыз ету.
Қызылорда: үш КЭС-ке 104,1 млн юань
Күн жобасының қарыз алушысы – «VIGOR Holding» ЖШС. ҚДБ картасы бойынша жоба 148,9 млн юань тұрады, оның 104,1 млн юанін, яғни шамамен 70 пайызын банк қаржыландырады. Мерзімі – 15 жылға дейін, мөлшерлемесі – бес жылдық LPR қосу 4,16 пайыздық тармақ, өзгермелі. Kursiv сомаларды теңгеге шаққанда жоба шамамен 9,46 млрд, қарыз шамамен 6,61 млрд теңге болған.
ҚДБ баспасөз қызметі 1 қазанда Kazinform агенттігіне қарыздың кредит желісі аясында құрылыс-монтаж жұмыстарына, жабдық сатып алу мен орнатуға берілгенін хабарлады. Парк кезең-кезеңімен салынады: алдымен 20 МВт «Шиелі-1», одан кейін энергия жинақтау жүйесі бар 20 МВт «Шиелі-2», соңында 30 МВт «Жаңақорған» КЭС-і. Толық аяқталған соң парк жылына шамамен 115,5 млн кВт·сағ энергия береді.
Төрт юань несиесін қатар қойсақ
Платформа бұрын жазған екі жобаны қоса есептегенде, ҚДБ биыл төрт ұзақ мерзімді юань жоба несиесін жариялады, бәрі бес жылдық LPR-ге байланған:
Altyn Dala Energy күн жобасының бірінші кезеңі (245 МВт) – 814 млн юаньға дейін, 15 жыл, LPR + 1,57 тармақ, шамамен 5,07%;
Жезқазған бу-газ қондырғысы (75 МВт) – 788,9 млн юань, 10 жыл, LPR + 2,15 тармақ, шамамен 5,65%;
«Жүзімдік» жел электр стансасы (150 МВт), юань сублимиті – 547,7 млн юаньға дейін, 15 жыл, индикативтік LPR + 2,16 тармақ, шамамен 5,66%;
VIGOR Holding күн стансалары (70 МВт) – 104,1 млн юань, 15 жыл, LPR + 4,16 тармақ, шамамен 7,66%.
Осы жаңалыққа қатысты нормалар
Ең арзаны мен ең қымбатының арасы – 2,59 пайыздық тармақ. Ең шағын қарыздың үстемесі ең жоғары болып шықты.
Әрі қарайғысы – банктің емес, біздің бағамымыз. ҚДБ үстемелерді қалай белгілегенін түсіндірген жоқ. Ашық деректерге қарағанда, Altyn Dala жобасында «Самұрық-Энерго» үлесі бар, екі стансасы Қазатомөнеркәсіп пен KEGOC сияқты ірі тұтынушыларға жұмыс істейді. Жезқазған қондырғысы ірі өнеркәсіп тобының қазіргі ЖЭО-сына сүйенеді. VIGOR – әлдеқайда шағын жеке жоба, жоғары үстеме банктің жоба көлемі мен энергия сату шарттарына қатысты тәуекел бағасын көрсетуі мүмкін.
7,66% өзі теңге қаржысынан едәуір арзан. «Жүзімдік» жобасының теңге сублимиті бойынша индикативтік мөлшерлеме – жылдық 19,24%, тіркелген. Есесіне юань қарызында теңге мен юань бағамының тәуекелін қарыз алушы өзі көтереді, ал мөлшерлеме ай сайын LPR-мен бірге өзгереді.
Қытай компаниялары үшін мәні
Біріншіден, юань несиесі ҚДБ үшін энергетикадағы күнделікті құралға айналды: күн, жел, газ жобаларының бәрінде бар. Жоба юаньмен қаржыландырылса, Қытайдан жабдық сатып алғанда артық айырбастау қажет болмайды.
Екіншіден, Жезқазған жобасында CDB қаражаты, Harbin Electric International жабдығы және Қазақстанның даму банкі бір тізбекке тоғысты. Біздің болжамымызша, «қытай ресурсы ҚДБ арқылы» деген бұл сызба қытай техникасы қажет басқа жобаларда да қайталануы мүмкін.
Үшіншіден, VIGOR паркіне панель, инвертор және энергия жинақтағыш жеткізушілері мен бас мердігер әлі аталған жоқ. Үш стансаның тарифі мен электр энергиясын сатып алу шарттары да жария емес, ал 15 жылдық қарыздың қалай өтелетіні дәл осыларға байланысты.
(Мұқаба суретін жасанды интеллект жасаған, иллюстрация ретінде берілген.)
Дереккөздер:
Қазақстан Даму Банкі, Жезқазған бу-газ қондырғысы жобасының картасы, https://www.kdb.kz/ajax/project.php?LANG=&PROJECT_ID=15580
Қазақстан Даму Банкі, Қызылорда облысындағы 70 МВт КЭС жобасының картасы, https://www.kdb.kz/ajax/project.php?LANG=&PROJECT_ID=15581
Қазақстан Даму Банкі, 2026 жылғы 16 маусымдағы баспасөз релизі, https://www.kdb.kz/pc/news/press-releases/15471/
Қазақстан Даму Банкі, 2026 жылғы 17 шілдедегі баспасөз релизі, https://www.kdb.kz/pc/news/press-releases/15513/
Tengrinews, https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/brk-ukreplyaet-pozitsii-ryinke-kapitala-kitaya-rasshiryaet-604114/
Kazinform, https://qazinform.com/news/development-bank-of-kazakhstan-backs-park-of-solar-power-plants-in-kyzylorda-region-c6c956
Kursiv, https://kz.kursiv.media/2026-09-11/kaye-kto-poluchil-pochti-7-mlrd-tengge-ot-brk-na-solnechnyi-park-sled-vedet-k-strukturam-vladimira-kima/
Жезказганский вестник, https://news20.kz/news/2210-na-zhezkazganskoi-tec-dan-start-stroitelstvu-pgu.html
Podrobnosty.kz, https://www.podrobnosty.kz/rubriki/ekonomika/1086-ekologizatsiya-proizvodstva.html
Синьхуа, https://www.news.cn/fortune/20261020/c5ceb4f5be3b4924845a929da482a717/c.html