Риддер маңында жер қойнауын өз бетінше пайдалану бабы бойынша іс тіркелді: барлау лицензиясы бар Central Asia Kaisheng ауыл шаруашылығы жерінің құнарлы қабатын сыпырған

Шығыс Қазақстан облысы, Риддер қаласына қарасты Шаравка ауылында жер қойнауын өз бетінше пайдалану бойынша қылмыстық іс тіркелді (расталмаған). Тергеу Central Asia Kaisheng Minerals & Energy International Group Ltd. компаниясының жұмысына қатысты жүріп жатыр.

Kazinform 18 қазанда хабарлағандай, тексеріс тұрғындардың шағымынан басталған. Ауыл адамдарының айтуынша, алғашында қытай компаниясы жол жөндейді деп естіген. Кейін ауылға ауыр техника кіріп, егістік жердің құнарлы қабаты сыпырылып, өнеркәсіптік жабдық орнатылған.

Риддер әкімдігі жағдайды былай түсіндірді: компания әуелі Шаравка маңындағы жолды абаттандыру және техника тұрағын ұйымдастыру мәселесімен келген. Оның уәкілетті министрліктен асыл металдарды барлауға рұқсаты бар, бірақ өндіруге құқығы әлі жоқ. Барлау басқа учаскеде жүргізілуі тиіс еді, ал Шаравка тек техника мен материал қоятын база болмақ. Биыл тек дайындық жұмысы ғана көзделген. Әкімдік дерегінше, компания келісілген шектен шығып, ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерде алаң тегістеген, ол жердің құнарлы қабатын алуға құқығы болмаған. Әкімдік прокуратураға, облыстық басқармаға және экология департаментіне хат жолдады.

ШҚО экология департаменті жоспардан тыс тексеріс жүргізді. Inbusiness.kz 12 қазанда жазғандай, жауапкершілік ӘҚБтК-нің 344-бабы 2-бөлігі (қалдықты белгіленбеген жерде жинау), 324-бабы 1-бөлігі және 327-1-бабы 1-бөлігі бойынша қаралған. Айыппұл салынды, төлеу мерзімі әлі өтпеген. Компанияға бүлінген жерді қалпына келтіру туралы нұсқама берілді.

ШҚО полиция департаменті ҚК-нің 334-бабы 3-бөлігі бойынша сотқа дейінгі тергеп-тексеру жүріп жатқанын, сараптамалар тағайындалғанын растады (расталмаған). Қалған мәлімет тергеу мүддесі үшін жария етілмейді. Бұл бөлік жер қойнауын қылмыстық топ болып, ерекше қорғалатын табиғи аумақта немесе аса ірі залал келтіре отырып өз бетінше пайдалану жағдайларын қамтиды, жазасы – үш жылдан жеті жылға дейін бас бостандығынан айыру. Нақты қай белгі бойынша тексеріліп жатқанын полиция айтқан жоқ. Қылмыстық іс тіркелуі кінәлі деп танылу емес, тергеу әлі жүріп жатыр.

Жұмыстың тоқтауы туралы деректе шамалы айырма бар: Kazinform мәліметінше, компания қызметін өзі толық тоқтатқан, техника сөндірілген. Ал Inbusiness.kz әкімдікке сілтеме жасап, жұмысты прокуратура тоқтатқанын жазды.

[Расталмаған] Inbusiness.kz риддерлік белсендінің сөзін де келтіреді: оның айтуынша, компания Коноваловка маңындағы жерге шарт рәсімдеп жатыр, Хариузовка өзенінің жанында бұрғылау жүргізуде. Бұл тек бір дереккөздегі мәлімет, ресми жауап жоқ.

LS 12 қазанда жариялаған Өнеркәсіп және құрылыс министрлігінің жауабына қарағанда, Central Asia Kaisheng-тің биыл берілген екі барлау лицензиясы бар, алты жылда кемінде 275 млн теңге инвестиция салуы тиіс. Kursiv қыркүйекте компанияның Ақмола облысы, Жолымбет кенті маңындағы Перспективный-2 учаскесінде 22 блокқа (47,52 шаршы шақырым) лицензия алғанын жазған. Басылымның дерегінше, компания 2025 жылғы қарашада АХҚО-да тіркелген, иелері – Lu Fan мен Lu Hang. [Расталмаған] Тіркеу мен иелері туралы мәліметті тек Kursiv береді. Екі лицензияның бірі Риддер өңіріне қатысты ма, министрлік жауабында айтылмаған, бұл – тек болжам.

Редакцияның пайымынша, бұл оқиға барлау лицензиясы өндіруге құқық бермейтінін, техника алаңына жер де бөлек заңды рәсімделуі керегін тағы көрсетті. Түпкі баға тергеу қорытындысымен белгілі болады.

Нормативтің дереккөзін тексеруге, ал іс жүзінде жүзеге асыру үшін қажетті адамдарды табуға көмектесеміз – толығырақ tumah.kz сайтында

Дереккөздер:
- Kazinform, 18.10.2026: https://www.inform.kz/ru/inostrannuyu-kompaniyu-zapodozrili-vnezakonnom-nedropolzovanii-podridderom-46992b82
- Inbusiness.kz, 12.10.2026: https://www.inbusiness.kz/ru/last/v-riddere-ostanovili-rabotu-kitajskoj-kompanii-za-narushenie-zakona
- LS, 12.10.2026 (ӨҚМ жауабы): https://lsm.kz/v-kazahstane-ishut-novye-zapasy-zolota
- Kursiv, 18.09.2026: https://kz.kursiv.media/2026-09-18/zhnb-prinadlezhashhaya-kitaiczam-kompaniya-nachnet-iskat-zoloto-vozle-mestorozhdeniya-altynalmasa/
- ҚР Қылмыстық кодексі, 334-бап (adilet K1400000226): https://adilet.zan.kz/rus/docs/K1400000226
- ҚР ӘҚБтК, 324, 327-1, 344-баптар (adilet K1400000235): https://adilet.zan.kz/rus/docs/K1400000235

(Материал жасанды интеллекттің көмегімен дайындалып, редактор тексерді; сурет ЖИ арқылы жасалған, нақты фото емес.)