Өз сатымды табу
НормаларЖарияланды 2026 M11 15

Қытай кәсіпорындарының Қазақстандағы қайталама нарықтағы өнеркәсіптік өндірістік ғимараттарға жылжымайтын мүлік құқықтарын және ауыртпалықтарын тексеру жөніндегі нұсқаулық

Қазақстанда өнеркәсіптік ғимараттарды сатып алу кезінде жылжымайтын мүлік құқықтары мен ауыртпалықтары құқықтық кадастр бойынша анықталады. Келісімшартқа дейін меншік және жер пайдалану құқықтарын, кепілдерді, тыйым салуларды, заңды талаптар мен басым құқықтарды тексеру қажет. Техникалық сипаттамалар өзгергенде кадастрлық паспорт талап етіледі, тіркеуді тоқтата тұру немесе бас тарту қаупін азайту үшін құжаттарды салыстыру маңызды.

Машиналық аударма, қателер болуы мүмкін.

Қытай кәсіпорындарының Қазақстандағы қайталама нарықтағы өнеркәсіптік өндірістік ғимараттарға жылжымайтын мүлік құқықтарын және ауыртпалықтарын тексеру жөніндегі нұсқаулық

Иллюстрацияны ЖИ жасаған, бұл нақты фотосурет емес.

Мәліметтер 2026 жылғы 16 қарашадағы жағдай бойынша (Asia/Almaty), заңнама adilet жүйесінің қолданыстағы мәтініне сәйкес келеді

Қытай кәсіпорындарының Қазақстандағы қайталама нарықтағы өнеркәсіптік өндірістік ғимараттарға жылжымайтын мүлік құқықтарын және ауыртпалықтарын тексеру жөніндегі нұсқаулық

Қытай кәсіпорындары Қазақстанда қайталама өнеркәсіптік ғимараттарды сатып алу кезінде құқықтар мен ауыртпалықтардың заңды негізі құқықтық кадастрдағы мемлекеттік тіркеу мәртебесі болып табылады. Шартқа қол қоймас бұрын сатып алушы тіркелмеуге, ипотекаға, сот тыйымдарына не әкімшілік шектеулерге байланысты тәуекелдер мен даулардың алдын алу үшін нысаналы ғимарат пен жер құқықтарының тіркеу деректерін, қолданыстағы ауыртпалықтарын және заңдық талаптарын жан-жақты тексеруге міндетті.

Сұрақ: Сатып алушы шарт жасасу алдында өндірістік ғимарат пен жердің құқықтық тиесілілігі мен ауыртпалықтары туралы ақпаратты заңды түрде қалай ала алады? Ақпарат алу құқығы бойынша қандай ережелер бар?

Қазақстан заңнамасына сәйкес, құқықтық кадастр мен құқық белгілейтін құжаттар тіркелген құқықтар мен ауыртпалықтарды растайтын жалғыз ақпарат көзі болып табылады «Жылжымайтын мүлікке құқықтарды мемлекеттік тіркеу туралы» Заңының 7-бабы (adilet). Мемлекет тіркелген құқықтар мен шектеулер туралы берілген ақпараттың дұрыстығына кепілдік береді Заңның 7-1-бабы (adilet).
Ақпарат алу тәртібі:
1. Жеке тұлға құқық иелерінің дербес деректері (сәйкестендіруге арналған Т.А.Ә. мен туған күнін қоспағанда) берілмейді Заңның 17-бабы (adilet).
2. Заңды тұлғалардың тіркелген құқықтары мен ауыртпалықтары, жылжымайтын мүліктің тіркелген ауыртпалықтары мен заңдық талаптары туралы кадастр ақпаратын кез келген тұлға өтініш негізінде ала алады Заңның 17-бабы (adilet). Жеке және заңды тұлғалар мүліктің тіркелген ауыртпалықтары туралы ақпарат сұратуға құқылы Заңның 17-бабы (adilet).
3. Тіркеу ісіндегі құжаттардың көшірмелері соттардың, құқық қорғау және өзге мемлекеттік органдардың, оңалту және банкроттықты басқарушылардың, тарату комиссияларының және сот орындаушыларының дәлелді өтініштері бойынша, ал өзге тұлғаларға құқық иесінің жазбаша келісімімен өтініш түскен күннен бастап 3 жұмыс күнінен кешіктірмей беріледі. Белгілі бір жылжымайтын мүлік не субъектінің құқықтары (ауыртпалықтары) туралы жиынтық деректер құқық иесіне (өкіліне) не адвокаттарға, сот, құқық қорғау, сот орындаушылары, мемлекеттік кірістер және басқа органдарға, тұрғын үй құрылыс жинақ банкіне, нотариустарға, мұрагерлерге, оңалту, банкроттық не қаржылық басқарушыларға, қорғаншылық органдарына сұрау салуы бойынша, ал басқа тұлғаларға құқық иесінің жазбаша келісімімен беріледі (заңда көзделген ерекшеліктерді қоспағанда) Заңның 17-бабы (adilet).
Шарт алдында сатушыдан жазбаша келісімхат алып, толық тіркеу ісінің көшірмелері мен құқық белгілейтін құжаттарды салыстыру ұсынылады.

Сұрақ: Өндірістік ғимарат пен оның жеріне қатысты міндетті түрде тіркелуге тиіс қандай құқықтар мен құқық ауыртпалықтары бар?

Кадастрда мынадай құқықтар мемлекеттік тіркеуден өтуге тиіс: меншік құқығы, шаруашылық жүргізу құқығы, жедел басқару құқығы, кемінде 1 жыл мерзімге жер пайдалану құқығы, сондай-ақ басым жер учаскесі не жылжымайтын мүлік пайдасына кемінде 1 жыл мерзімге белгіленген сервитут Заңның 4-бабы (adilet).
Міндетті тіркелетін ауыртпалықтар:
1. Кемінде 1 жыл мерзімге пайдалану құқығы (жалдау, өтеусіз пайдалану, сервитут, өмір бойы асырауында ұстау шартымен өмір бойғы рента);
2. Сенімгерлік басқару құқығы (банкроттық және т.б. жағдайларда);
3. Ипотека;
4. Тыйым салу (арест);
5. Мемлекеттік органдардың құзыреті шегінде мүлікті пайдалануға, билік етуге не жұмыстарды орындауға салған шектеулері не тыйымдары;
6. Заңнамада көзделген өзге де ауыртпалықтар (басым мүдделерді қоспағанда) Заңның 5-бабы (adilet).
Тіркелмеген құқықтар мен ауыртпалықтарға қатысты тіркелгендері басым күшке ие Заңның 7-бабы (adilet).

Сұрақ: Тіркеуді талап етпейтін «басым мүдделер» деген не? Олар сатып алушының ғимаратты пайдалануына қалай әсер етуі мүмкін?

Басым мүдделер — бұл кадастрда міндетті мемлекеттік тіркеуді талап етпейтін, бірақ заңды күші бар мүдделер Заңның 8-бабы (adilet).
Өндірістік жылжымайтын мүлікті тексеру кезіндегі басым мүдделер:
1. Заңнамалық актілерде белгіленген жалпы ережелер мен тыйымдар;
2. Нормативтік құқықтық актілер негізінде туындайтын құқықтар мен ауыртпалықтар (қоршалмаған ашық жерлерде болу және өту құқығы, жария сервитуттар);
3. 1 жылдан аз мерзімге жер пайдалану құқығы;
4. Басқа тұлғалардың жылжымайтын мүлкін 1 жылдан аз мерзімге пайдалану құқығы (жалдау, өтеусіз пайдалану, сервитут);
5. Мемлекеттік қажеттіліктерге байланысты адамдар мен көліктердің электр, байланыс желілері мен бағандарына, құбырларға, геодезиялық пункттерге және басқа инженерлік желілерге өту және кіру құқығы;
6. Құқық иесі емес тұлғаның иемдену мерзімі бойынша меншік құқығы танылғанға дейінгі нақты иеленуі Заңның 8-бабы (adilet).
Бұл мүдделер тіркеуді талап етпейді, алайда ортақ инженерлік желілерге қолжетімділікке, қысқа мерзімді жалдауға және өткелдерге әсер етеді, сондықтан жер учаскесін орнында толық тексеру қажет.

Сұрақ: Заңдық талаптар (юридические притязания) деген не? Оларды тіркеу және тоқтату ережелері қандай?

Мүдделі тұлғалар талап қою фактісі, сот актілеріне шағымдану не наразылық, жерді алып қою туралы шешім, кепілпұл туралы келісім (қолхат), алдын ала шарт бойынша заңдық талаптарды тіркей алады Заңның 53-бабы (adilet). Мемлекеттік органдар мен уәкілетті тұлғалар салған ауыртпалықтар мен заңдық талаптарды тіркеу өтініштері дереу берілуге тиіс Заңның 9-бабы (adilet).
Заңдық талаптар есептік тіркеуге (учетная регистрация) жатады, ол басқа құқықтарды тіркеуді тоқтата тұрмайды және тікелей ауыртпалық салмайды Заңның 53-бабы (adilet). Алайда ол ықтимал сот дауларын, кепілпұл немесе жерді мемлекет қажеттілігіне алып қою мәселелерін көрсетеді.
Заңдық талап тіркелгеннен кейін 3 жыл өткен соң алынып тасталмаса, тіркеу жойылады; тіркеуші орган мерзім бітуге кемінде 10 жұмыс күні бұрын өтініш берушіге хабарлайды. Мүдделі тұлғалар мерзім аяқталғанға дейін ұзартуға немесе мерзім өткен соң қайта тіркеуге өтініш бере алады Заңның 53-бабы (adilet).

Сұрақ: Сатып алушының жылжымайтын мүлікке құқығы ресми түрде қай сәттен бастап ауысады? Тіркеудің заңды мерзімі неше күн?

Осы жаңалыққа қатысты нормалар

Міндетті тіркелуге тиіс құқықтар мемлекеттік тіркеу аяқталған кезден пайда болады; тіркеуден бас тартылмаса, өтініш берілген уақыт тіркеу сәті болып саналады, ал цифрлық тіркеуде хабарлама жіберілген кез есептеледі Заңның 7-бабы (adilet). Жер учаскесіне құқықты тіркегенде онымен байланысты мүлік құқықтары да тіркелген деп есептеледі, бірақ бастапқы және қайталама объектілер бөлек немесе бірге тіркелуге тиіс Заңның 7-бабы (adilet). Цифрлық жүйе мен қағаз құжаттар сәйкес келмесе, тіркеу ісіндегі құқық белгілейтін құжаттар негізге алынады Заңның 7-бабы (adilet).

Қызмет түріЗаңды тіркеу мерзімі
Жылжымайтын мүлікке құқықтарды (құқық ауыртпалықтарын) жалпы тәртіппен мемлекеттік тіркеуӨтініш тіркеуші органға келіп түскен күннен бастап 3 жұмыс күні ішінде
Цифрлық тіркеуҚұқықтық кадастрдың цифрлық жүйесіне төлем жасалғаны немесе төлемнен босатылғаны туралы растау түскен күннен кейінгі 1 жұмыс күнінен кешіктірмей
Нотариалды куәландырылмаған мәмілелер бойынша жылжымайтын мүлік құқықтарын мемлекеттік тіркеуӨтініш тіркеуші органға келіп түскен күннен бастап 1 жұмыс күні ішінде
Жеделдетілген тәртіппен тіркеу (өтініш берушінің қалауы бойынша)Өтініш тіркеуші органға келіп түскен күннен кейінгі 1 жұмыс күнінен кешіктірмей
Мемлекеттік органдар мен уәкілетті тұлғалар салған ауыртпалықтарды және заңдық талаптарды тіркеуӨтініш тіркеуші органға келіп түскен кезден бастап дереу
Құқық ауыртпалықтарын тоқтатуды және заңдық талаптарды тоқтатуды тіркеуӨтініш тіркеуші органға келіп түскен күннен бастап 1 жұмыс күні ішінде

Кестенің заңды негізінің дереккөзі: «Жылжымайтын мүлікке құқықтарды мемлекеттік тіркеу туралы» Заңының 23-бабы (adilet)

Сұрақ: Тіркеуші орган қандай жағдайларда тіркеуді тоқтата тұрады? Тоқтата тұру мерзімі қанша уақытқа созылады?

Тіркеу мынадай жағдайларда тоқтатыла тұрады:
1. Соттың ұйғарым (шешім) шығаруы;
2. Прокурорлық қадағалау актілері негізінде (заң бұзушылықтар жойылғанға дейін);
3. Күл-қоқыс, қылмыстық жолмен алынған кірістерді заңдастыруға (жылыстатуға), терроризмді және жаппай қырып-жою қаруын таратуды қаржыландыруға қарсы заңнама талаптары бойынша;
4. Өтініш беруші қосымша қажетті құжаттарды ұсынуы керек болғанда;
5. Мемлекеттік органдар құжаттарында ақпарат жеткіліксіз не қайшы болғанда түсініктеме талап ету не құжат алдыру қажет болса;
6. Құжаттардағы объект пен өтініштегі объект арасында сәйкессіздік болса;
7. Тіркеу ақысы толық төленбегенде;
8. Құжат көшірмелері цифрлық жүйеге түскен соң 3 жұмыс күні ішінде төлем жасалғаны не босатылғаны туралы растау түспесе Заңның 27-бабы (adilet). Цифрлық тіркеу 4 және 6-тармақтар бойынша тоқтатылмайды Заңның 27-бабы (adilet).
Тоқтата тұру мерзімі мән-жайлар жойылғанға дейін, бірақ 1 айдан аспайтын мерзімге белгіленеді (заңдарда не сот ұйғарымында өзгеше көзделмесе); 1 айда себептер жойылмаса, тіркеуден бас тартылады Заңның 27-бабы (adilet). Өтініш беруші өтінішін кері қайтарып ала алады, бірақ бастапқы басым кезегінен айырылады Заңның 27-бабы (adilet).

Сұрақ: Тіркеуші органның тіркеуден бас тартуының заңды негіздері қандай? Бұрыннан бар ауыртпалықтар болған кезде құқықты қайта рәсімдеуге бола ма?

Тіркеуден бас тарту негіздері:
1. Қатынас тараптары, объектісі, құқық/ауыртпалық түрі не оның туындау/өзгеру/тоқтатылу негіздері заңнамаға сәйкес келмесе;
2. Өтініш беруші жаппай қырып-жою қаруын таратуды қаржыландыру, терроризм не экстремизммен байланысты тұлғалар тізімінде болса (сот шешімімен тәркілеу не сот орындаушысының өндіріп алуымен сату жағдайларын қоспағанда);
3. Сәулет, қала құрылысы және мемлекеттік сәулет-құрылыс бақылау органдары объектінің заң талаптарына сәйкес келмейтінін хабарласа;
4. Тоқтата тұру кезінде құжаттар ұсынылмаса не себептер жойылмаса;
5. Құжаттар нысаны мен мазмұны бойынша заңнамаға сәйкес келмесе;
6. Тіркеуге кедергі келтіретін құқық ауыртпалықтары болса;
7. Заңды күшіне енген сот актісі болса;
8. Құқық оның туындаған кезіндегі заңнамаға сәйкес келмесе;
9. Мемлекеттік ислам арнайы қаржы компаниясының мүлкіне құқықты тіркеуге өтініш берілсе (заңда көзделгеннен басқа жағдайда) Заңның 31-бабы (adilet).
Ауыртпалық бола тұра құқықтардың ауысуын тіркеуге мына жағдайларда жол беріледі:
- Құқықтар сол ауыртпалықтың мүдделі тұлғасы пайдасына тіркелсе және басқа ауыртпалық болмаса;
- Мұрагерлік бойынша ауысқанда;
- Мүлік банкроттық не оңалту басқарушысына берілгенде;
- Тек пайдалану сипатындағы ауыртпалықтар ғана болғанда;
- Жерде мақсаты бойынша пайдалануды және заң бұзушылықты жоюды талап ететін нұсқамалық ауыртпалық қана болса;
- Ортақ мүліктегі үлесті тіркеуде;
- Бөлуге, біріктіруге не мақсатын өзгертуге әкелмейтін сәйкестендіру сипаттамалары өзгергенде;
- Қамтамасыз етілген міндеттеменің жалпы сомасын ұлғайтпайтын шарт өзгерістерінде;
- Үшінші тұлғалар шектеулері бар, бірақ беру көзделген ипотека шарты бойынша құқықтарды басқаға беруде және т.б. Заңның 31-бабы (adilet).
Мұндай жағдайда тіркеуші орган өтініш түскен күннен бастап 7 жұмыс күні ішінде кепіл ұстаушыға не шектеу қойған органға хабарлайды Заңның 31-бабы (adilet).

Сұрақ: Кепілге қойылған мүлік бойынша мәмілелер немесе біртұтас мүліктік кешенді (имущественный комплекс) сатып алу кезінде қандай арнайы ережелер бар?

Ипотека, оған қатысты ипотекалық куәлікті (ипотечное свидетельство) беру, кепілге қою және беру міндетті тіркеледі Заңның 48-бабы (adilet).
Ипотека бойынша міндетті тіркелетін өзгерістер:
1. Ипотека затын ауыстыру;
2. Негізгі міндеттеменің тараптары мен орындалу мерзімін өзгерту (қаржылық және коллекторлық заңды ерекшеліктерді қоспағанда);
3. Негізгі міндеттеме сомасын өзгерту (шетел валютасындағы қарыздар бойынша соманы азайтуды қоспағанда) Заңның 48-бабы (adilet).
Ипотека жазбасы мына негіздерде тоқтатылады: міндеттеме орындалып, кепіл ұстаушы өтініш бергенде; кепіл затынан өндіріп алынғанда; ипотека шарты бұзылғанда; Азаматтық кодекстің 322-бабындағы негіздер бойынша Заңның 48-бабы (adilet).
Біртұтас мүліктік кешенге қатысты:
1. Кешен құрамындағы мүлікке құқықтар кешеннің не әр жеке мүліктің құқық белгілейтін құжаттарын қоса бере отырып, бір жиынтық өтініш негізінде тіркеледі Заңның 52-бабы (adilet).
2. Объектілердің бір бөлігі ғана иеліктен шығарылса, бастапқы құжатқа тиісті белгі қойылады Заңның 52-бабы (adilet).
Реконструкциялау, қайта жоспарлау не жабдықтау нәтижесінде техникалық және сәйкестендіру сипаттамалары өзгерсе (тексеру талап етілмейтін жағдайларды қоспағанда), мемлекеттік техникалық тексеру жүргізіліп, жаңа кадастрлық паспорт (кадастровый паспорт) ресімделуі тиіс Заңның 18-бабы (adilet).

Шарт жасасу алдындағы тексеру тізімі
- Құқықтық кадастрдағы тіркеу мәртебесін салыстыру: Меншік не жер пайдалану құқығы тіркелгенін тексеру, цифрлық жүйе мен тіркеу ісіндегі құжаттардың толық сәйкестігін салыстыру Заңның 7-бабы (adilet).
- Міндетті тіркелетін ауыртпалықтарды тексеру: Ипотека, сот тыйымы, мемлекеттік органдардың шектеулері, сенімгерлік басқару не 1 жылдан асатын жалдау мен сервитуттың бар-жоғын анықтау Заңның 5-бабы (adilet).
- Заңдық талаптарды анықтау: Сот даулары, сот шешіміне шағымдар, жерді алып қою шешімдері, кепілпұл немесе алдын ала шарт фактілерін тексеру Заңның 53-бабы (adilet).
- Техникалық параметрлер мен кадастрлық паспортты салыстыру: Қайта жаңғырту, кеңейту, қайта жоспарлау жұмыстарын тексеру; сипаттамалар өзгерсе, техникалық тексеруден өтіп, жаңа кадастрлық паспорт алынғанын тексеру Заңның 18-бабы (adilet).
- Басым мүдделерді орнында тексеру: 1 жылға дейінгі жалдауды, инженерлік желілерге өту жолдарын, жария сервитуттарды нақты орнында тексеру Заңның 8-бабы (adilet).
- Кепілді тоқтату және өзгерістер шарттарын нақтылау: Кепілдегі мүлік бойынша ипотекалық куәлікті, қарыздың өтелуін, тіркелген өзгерістерді тексеріп, ипотеканы тоқтату тәртібін бекіту Заңның 48-бабы (adilet).
- Тіркеу ісіндегі құжаттармен танысуға өтініш беру: Сатушыдан жазбаша келісім алып, тіркеуші органнан толық тіркеу ісі мен тарихи құжаттар көшірмелерін сұратып тексеру Заңның 17-бабы (adilet).

Дереккөздер тізімі
- «Жылжымайтын мүлікке құқықтарды мемлекеттік тіркеу туралы» Заңының 3-бабы (adilet)
- «Жылжымайтын мүлікке құқықтарды мемлекеттік тіркеу туралы» Заңының 4-бабы (adilet)
- «Жылжымайтын мүлікке құқықтарды мемлекеттік тіркеу туралы» Заңының 5-бабы (adilet)
- «Жылжымайтын мүлікке құқықтарды мемлекеттік тіркеу туралы» Заңының 7-бабы (adilet)
- «Жылжымайтын мүлікке құқықтарды мемлекеттік тіркеу туралы» Заңының 7-1-бабы (adilet)
- «Жылжымайтын мүлікке құқықтарды мемлекеттік тіркеу туралы» Заңының 8-бабы (adilet)
- «Жылжымайтын мүлікке құқықтарды мемлекеттік тіркеу туралы» Заңының 9-бабы (adilet)
- «Жылжымайтын мүлікке құқықтарды мемлекеттік тіркеу туралы» Заңының 17-бабы (adilet)
- «Жылжымайтын мүлікке құқықтарды мемлекеттік тіркеу туралы» Заңының 18-бабы (adilet)
- «Жылжымайтын мүлікке құқықтарды мемлекеттік тіркеу туралы» Заңының 23-бабы (adilet)
- «Жылжымайтын мүлікке құқықтарды мемлекеттік тіркеу туралы» Заңының 27-бабы (adilet)
- «Жылжымайтын мүлікке құқықтарды мемлекеттік тіркеу туралы» Заңының 31-бабы (adilet)
- «Жылжымайтын мүлікке құқықтарды мемлекеттік тіркеу туралы» Заңының 48-бабы (adilet)
- «Жылжымайтын мүлікке құқықтарды мемлекеттік тіркеу туралы» Заңының 52-бабы (adilet)
- «Жылжымайтын мүлікке құқықтарды мемлекеттік тіркеу туралы» Заңының 53-бабы (adilet)

政策能查出处,落地找人对接,详情问 tumah.kz
Саясат дереккөзін тексеруге болады, жүзеге асыруға байланыс орнатамыз, толығырақ tumah.kz сайтынан сұраңыз

Түпнұсқа
old.adilet.zan.kz/rus/docs/Z070000310_ Соңғы тексеру:2026-11-15 · Тексерген:YAO
Сұрақ қою Әр жауапта дереккөз көрсетіледі; жауап болмаса, 24 сағат ішінде маман хабарласады.