«ҚазМұнайГаз» төрт шетелдік мұнай компаниясымен жаңа геологиялық барлау консорциумы туралы келіссөз жүргізіп жатыр. Нысана – Каспий маңы бассейнінің ең терең жатқан тұзасты қабаттары. Төрт компанияның екеуі қытайлық, Sinopec пен CNOOC, қалған екеуі – Shell және Chevron. Консорциум әлі құрылған жоқ: қатысушылардың үлесі, шығынды бөлу тәртібі және операторы айтылмаған.
Бұл туралы ҚМГ Басқарма төрағасының бірінші орынбасары Құрманғазы Есқазиев айтты. Ол 30 қыркүйекте Алматыдағы KIOGE-2026 конференциясының пленарлық отырысында сөйледі. Компанияның баспасөз хабарламасында Каспий маңы бассейнінің тұзасты кешенін зерттеуге Shell, Chevron, CNOOC және Sinopec қызығушылық танытқаны, ҚМГ консорциум құру жөнінде келіссөз жүргізіп жатқаны жазылған. Есқазиев осы төрт компанияның атын 1 қазанда S&P Global Platts агенттігіне берген сұхбатында да, 13 қазанда LS басылымына берген сұхбатында да қайталады.
Екі сұхбатта да тереңдік 5,5 шақырымнан 10 шақырымға дейін деп аталды. Есқазиевтің сөзінше, Теңіз бен Қашағанның терең қабаттарын қоса алғанда, Қазақстанда бұрғылаудың ең терең деңгейі қазір шамамен 5,5 шақырым. Яғни сөз ел ішінде бұрын іс жүзінде зерттелмеген тереңдік туралы болып отыр.
Жұмыстың ауқымын сейсмобарлау көрсетеді. ҚМГ Каспий маңы бассейнінде шамамен 60 мың бойлық шақырым өңірлік 2D сейсмобарлау жүргізуді жоспарлап отыр. Компания бұл көрсеткішті сәуір айында Астанадағы GECA-2026 форумында да айтып, ауданы шамамен 200 мың шаршы шақырым деп нақтылаған. Қыркүйектегі хабарламада да, екі сұхбатта да сан өзгерген жоқ. ҚМГ тұзасты кешенінің әлеуетін 60 млрд тонна мұнай эквивалентіне дейін бағалайды. Бұл – компанияның өз геологиялық бағалауы, дәлелденген қор емес.
Қаржы мен мерзім жөнінде әзірге әр деректің бір ғана көзі бар. Есқазиев LS-ке консорциум аясындағы алғашқы инвестиция шамамен 500 млн доллар болатынын, бұрғылауға кететін күрделі шығын бөлек әрі одан көп екенін айтты. LS мәліметінше, консорциумды 2026 жылдың соңына дейін құру көзделген. Platts жұмыс келесі жылы басталып, сейсмобарлау үш жылда жүргізілетінін жазды. Бұл деректер бір-біріне қайшы емес, бірақ екінші дереккөз немесе қол қойылған келісім әзірге жоқ, сондықтан оны жоспар ретінде қабылдаған жөн.
Қытай компаниялары бұл өңірге жаңадан келіп отырған жоқ. 2025 жылғы 24 маусымда CNOOC-тың еншілес компаниясы CNOOC Hong Kong Holding Энергетика министрлігімен және ҚМГ-мен «Жылыой» учаскесі бойынша барлау және өндіру келісімшартына қол қойды. Учаскенің бір бөлігі Атырау облысында, бір бөлігі Каспий теңізінің қазақстандық секторында орналасқан, ауданы шамамен 958 шаршы шақырым, барлаудың бірінші кезеңі – 9 жыл, тараптардың үлесі 50-ден. ҚМГ-ның KASE-дегі ақпаратына сәйкес, 2025 жылғы 29 қазанда Sinopec International Energy Investment Holdings Netherlands B.V. Батыс Қазақстан облысындағы Березовский учаскесі бойынша келісімшартқа қол қойды. ҚМГ қыркүйектегі хабарламасында CNOOC Қазақстанға алғаш рет инвестиция салып отырғанын атап өтті.
Осы жаңалыққа қатысты нормалар
Айырмашылық – қамтуында. Ол келісімшарттардың әрқайсысы бір учаскеге ғана қатысты. Жаңа консорциум бүкіл бассейнді өңірлік деңгейде зерттейді: алдымен тұзасты кешенінің құрылымын анықтап, содан кейін ғана қай жерде бұрғылау керегін таңдайды.
Қиындығын ҚМГ жасырмайды: қабат қысымы жоғары, күкіртсутек мөлшері көп, үстінде қалың тұз қабаты жатыр. Platts мәліметінше, Есқазиев CNOOC-тың Гайанадағы терең су тәжірибесін осындай жағдайға қатысты деп санайды.
Неге дәл қазір? ҚМГ мұны жетілген кен орындарының табиғи сарқылуымен түсіндіреді. Компания KIOGE-де өндірістің шамамен 90%-ын беретін 12 басым кен орны бойынша мұнай алу коэффициентін арттыру стратегиясы қабылданғанын айтты. Ал ұзақ мерзімде ресурстық базаны барлау толықтыруы тиіс: бағдарламада жалпы геологиялық ресурстық базасы шамамен 4,7 млрд тонна мұнай эквиваленті болатын 23 жоба бар. BP да қайта оралып жатыр: ҚМГ хабарламасы бойынша – «Үстірт-1/2» жобасы арқылы. Platts ірі блок бойынша келісімшартқа жыл соңына дейін қол қойылуы мүмкін екенін жазды.
Қазақстандағы қытай бизнесі мен мұнай сервисі үшін мұның мәні қандай – төмендегісі редакцияның пайымы, тараптардың ресми ұстанымы емес. Мұндай жобаларда өңірлік сейсмобарлау, аса терең бұрғылау, күкіртсутегі бар сұйықтықпен жұмыс және коррозияға қарсы материалдар әдетте алғашқы шығын бағыттары болады. Консорциум құрылса, сатып алу мен қосалқы мердігерлік тәртібін консорциумның өзі мен ҚМГ белгілейді, бұл бағыт бойынша ашық тендер әзірге жоқ. Назар аударатын төрт мәселе бар: келісімге қол қойыла ма, үлестер қалай бөлінеді, оператор кім болады, сейсмобарлауға тендер қашан жарияланады.
Мұқабадағы сурет ЖИ арқылы жасалған, жаңалық мазмұнымен тікелей байланысы жоқ.
Дереккөздер:
KazMunayGas（KMG）, https://www.kmg.kz/ru/press-center/press-releases/kioge-2026-kmg-uchastie-plenarka/
KazMunayGas（KMG）, https://www.kmg.kz/ru/press-center/press-releases/geca-2026-iskaziev-vistupleniye/
LS, https://lsm.kz/neftyanye-giganty-ob-edinyatsya-dlya-poiska-novoj-nefti-v-kazahstane
Hellenic Shipping News / S&P Global Platts, https://www.hellenicshippingnews.com/kazmunaygas-seeks-consortium-to-develop-deep-caspian-oil-reserves/
Kursiv Media, https://kz.kursiv.media/en/2026-10-13/engk-nknk-oil-giants-could-invest-500-million-in-exploration-in-kazakhstan/
CNOOC Limited, https://www.cnoocltd.com/english/presscenter/pressreleases/2025/202506/t20250624_116335.html
KASE, https://kase.kz/en/information/news/show/1554269
Негізгі деректер
- Қазақстанның мемлекеттік мұнай-газ компаниясы KMG зерттеу консорциумын құру бойынша 中国石化, 中海油, 壳牌 және 雪佛龙 компанияларымен келіссөм жүргізуде.
- Ұсынылған консорциумның зерттеу мақсаты — Каспий теңізі ойпатында 5.5–10 км тереңде жатқан тұз астындағы кеуіктік жүйе. Консорциум әлі құрылмаған.
- KMG Каспий теңізі ойпатында шамамен 60 мың сызықтық километр көлемінде 2D аймақтық сейсмикалық зерттеу жүргізуді жоспарлап отыр.
- KMG осы тұз астындағы кеуіктік жүйенің ресурс әлеуетін ең жоғары 60 млрд тонна мұнай баланшылық эквиваленті деп бағалайды. Бұл көрсеткіш анықталған қор емес.
- KMG консорциумның аясындағы бастапқы инвестициялардың көлемі шамамен 500 млн доллар деп хабарлады; бұрғылауға жұмсалатын капиталдық шығындар бөлек есептеледі. Алайда мұны растайтын екінші дереккөз немесе ресми келішім жоқ.
- Тұз астындағы тереңдегі қатұбастықтарды зерттеудің қиындықтары — жоғары қысым, күкірттесутегінің үлкен мөлшері және үстіндегі қалың тұз қабаты.
Жиі қойылатын сұрақтар
Қазақстандағы тұз астындағы қатұбастықтарды зерттеу консорциумына қай компаниялар келіссөмдерге қатысуда?
Қазақстанның мемлекеттік мұнай-газ компаниясы KMG консорциум құру туралы 中国石化, 中海油, 壳牌 және 雪佛龙 компанияларымен келіссөм жүргізуде. Консорциум әлі құрылмаған, үлестер, инвестицияларды бөлу және оператор туралы мәліметтер жарияланбаған.
Бұл зерттеудің мақсатты тереңдігі мен ресурс көлемі қандай?
Зерттеу мақсаты — Каспий теңізі ойпатында 5.5–10 км тереңде жатқан тұз астындағы кеуіктік жүйе. KMG ресурс әлеуетін ең жоғары 60 млрд тонна мұнай баланшылық эквиваленті деп бағалайды. Бұл көрсеткіш геологиялық бағалау болып табылады, анықталған қор емес.
KMG тұз астындағы қатұбастықтарды зерттеуді қалай іске асырмақ жоспарлап отыр?
KMG Каспий теңізі ойпатында шамамен 60 мың сызықтық километр көлемінде 2D аймақтық сейсмикалық зерттеу жүргізуді жоспарлап отыр. Зерттеу аумағы шамамен 200 мың шаршты километр. Осы кезеңде алдымен тұз астындағы геологиялық қабаттарды зерттеп, содан кейін бұрғылауға тиімді жерлер анықталады.
Тұз астындағы тереңдегі қатұбастықтарды зерттеу кезінде қандай қиындықтар туындайды?
Тұз астындағы қатұбастықтарда қысым жоғары, күкірттесутегінің мөлшері үлкен, ал үстінде қалың тұз қабаты жатқан.
Қазір ашық тендер жарияланды ма, сатып алу ережелері белгілі ме?
Қазір ашық тендер туралы ақпарат жоқ. Мақала редакторы болжамдағаны бойынша, аймақтық сейсмикалық деректерді жинау, өте терең ұңымдарды бұрғылау, күкіртке бай сұйықтарды өңдеу және коррозияға төзімді материалдар алдыңғы кезеңдерде инвестиция саласына жатқан мүмкіндіктер болуы мүмкін. Бірақ сатып алу мен субподрядтау ережелерін консорциум мен KMG әлі нақтыламаған.