Қытайлық Xinjiang Lihua тобының Түркістан облысындағы тоқыма фабрикасы Қазақстан Өнеркәсіп және құрылыс министрлігі атаған арнайы экономикалық аймақтардың үлгілі жобалары қатарына кірді. «Түркістан тоқыма» ЖШС «Turan» АЭА аумағында жұмыс істейді. Бірінші кезең 2025 жылғы желтоқсанда іске қосылды, қазір мұнда 430 тұрақты жұмыс орны бар. Жоба бойынша толық қуатқа шыққанда фабрика жылына 11,4 мың тонна иірілген жіп, 47,3 млн шаршы метр мата, 2 млн жиынтық төсек-орын жабдығы және 4 млн көрпе шығарады.
Министрлік шолуды 9 қазанда жариялады. Ресми деректерге сәйкес, елде 18 АЭА жұмыс істейді, оның төртеуі 2025–2026 жылдары құрылған. Аймақтарда 561 инвестициялық жоба жүзеге асырылып, 11,5 трлн теңге инвестиция тартылған, 15,9 трлн теңгенің өнімі өндірілген, оның 1,1 трлн теңгесі экспортқа тиесілі, 38 мыңнан астам жұмыс орны ашылған. Жеке аталған компаниялар көп емес: Атыраудағы полипропилен кешені мен Астанадағы аффинаж зауытынан бөлек, қытай капиталы бар жобалардан екеуі аталды — Lihua фабрикасы және Fufeng тобының Жамбыл облысындағы «Jibek Joly» АЭА-дағы жүгеріні терең өңдеу зауыты.
Lihua жобасының мәліметтерін Түркістан облысының әкімдігі өткен жылғы желтоқсанда іске қосу кезінде жариялаған. Фабрика 42 гектар жерді алып жатыр, құрылыс 2024 жылы басталған, инвестиция көлемі 86,2 млрд теңге. Сол кезде қалған үш кезеңді 2026 жылғы желтоқсанға дейін аяқтап, тағы шамамен 2 мың жұмыс орнын ашу жоспарланған еді. Яғни биылғы жылдың соңы бақылау нүктесі болмақ. Әзірге жаңа ресми кесте табылмады.
Фабрика — Lihua-ның Қазақстандағы жоспарларының бір бөлігі ғана. 2025 жылғы 30 желтоқсанда Қазақстан Сыртқы істер министрлігі мен Kazakh Invest компания басшылығымен кездесті. Ресми хабарламаға сәйкес, мақта-тоқыма кластері 10-ға дейін өндірістік нысанды қамтиды: мақта өсіру мен тазартудан бастап, иіру, тоқу, тамшылатып суару таспалары мен қосалқы материалдарға дейін. Бастапқыда инвестиция 450 млн доллар деп бағаланған, кездесуде Lihua оны 600 млн долларға дейін арттыру ниетін білдірді. Ол кезде «Turan» АЭА-да ПВХ құбыр зауыты мен екі мақта тазарту зауыты жұмыс істеп тұрған, иіру өндірісінде жабдық орнатылып жатқан. СІМ бағалауынша, кластер 4 мыңнан астам жұмыс орнын ашады. Ескерте кетейік: 600 млн доллар — бүкіл кластер бойынша ниет, ал 86,2 млрд теңге — бір фабрика бойынша дерек, бұл сандарды қосуға немесе бір-біріне аударуға болмайды.
Осы жаңалыққа қатысты нормалар
- СЭЗ «Хоргос – Восточные ворота»: площадь и целиПоложение о СЭЗ «Хоргос – Восточные ворота» утверждено постановлением Правительства № 495 от 01.07.2025.Мәтін мен негізі →
- СЭЗ списокKazakh Invest указывает 15 СЭЗ: «Астана – новый город», «Astana – Technopolis», МЦПС «Хоргос», «Хоргос – Восточные вор…Мәтін мен негізі →
- ИТЛК阿拉套特区可以做哪些产业？СЭЗ «Индустриальный торгово-логистический комплекс «Алатау» создана постановлением Правительства № 301 от 21.04.2026 н…Мәтін мен негізі →
Қытай компаниялары үшін бұл жобадан бірнеше пайдалы тұжырым жасауға болады. Біріншіден, жеңіл өнеркәсіпте Қазақстан толық циклді күтеді: ресми мәлімдемелерде тек алғашқы өңдеу емес, отандық мақтаны дайын өнімге айналдыру баса айтылады. Екіншіден, АЭА жеңілдіктері мен инфрақұрылымы маңызды рөл атқарады: өткен жылдың соңында «Turan» АЭА-да жалпы құны 211,8 млрд теңге болатын 28 ірі жоба жүзеге асырылып жатқан. Үшіншіден, инвестиция көлемі жоба барысында жиі өзгереді, сондықтан тексеру кезінде ниетті, келісімді және нақты игерілген қаржыны ажыратқан жөн.
Қазақстанның тоқыма тізбегіне кіргісі келетін жабдық, бояу және фурнитура жеткізушілері Lihua-ның келесі кезеңдерінің барысын бақылағаны жөн. АЭА-дағы нақты жұмыс шарттары мен салық режимін Қазақстанның АЭА туралы заңнамасы және аймақтарды басқарушы компаниялардың жазбаша жауаптары бойынша нақтылау керек.
Дереккөздер:
Kursiv, https://kz.kursiv.media/2026-10-09/lngr-special-economic-zones-production/
National Business, https://nationalbusiness.kz/news/v-turkestane-zapustili-hlopkoviy-agropromishlenniy-kompleks-565a4a/
Kazinform, https://cn.inform.kz/news/zhongguogongjiangduide6-85aa05/
Негізгі деректер
- Қазақстанда қазір 18 арнайы экономикалық аймақ бар, оның 4-еуі 2025–2026 жылдары жаңадан құрылған.
- Қазақстанның арнайы экономикалық аймақтарында барлығы 561 инвестициялық жоба жүзеге асырылды, 11,5 трлн теңге инвестиция тартылды, жиынтық өндіріс көлемі 15,9 трлн теңге.
- Шыңжаң Лихуаның Тұран арнайы экономикалық аймағындағы Түркістан тоқыма атаулы тоқыма фабрикасының бірінші кезеңі 2025 жылдың желтоқсанында іске қосылды, қазір 430 тұрақты жұмыс орны бар.
- Бұл тоқыма фабрикасы толық салынып біткеннен кейін жылына 11,4 мың тонна иірілген жіп, 47,3 млн шаршы метр мата өндіреді.
- Түркістан облысының әкімдігі мәлімдеуінше, бұл тоқыма фабрикасы 42 гектар аумақты алады, 2024 жылы құрылысы басталды, инвестициясы 862 млрд теңге.
- Тұран арнайы экономикалық аймағында өткен жылдың соңына қарай 28 ірі жоба бар, жалпы құны 211,8 млрд теңге.
Жиі қойылатын сұрақтар
Бұл тоқыма жобасы қайда орналасқан және кім инвестиция салған?
Жобаның атауы — Түркістан тоқыма, ол Қазақстанның Түркістан облысындағы Тұран (Turan) арнайы экономикалық аймағында орналасқан, Шыңжаң Лихуа (топ) компаниясының инвестициясымен салынған.
Жобаның қазіргі жағдайы қандай?
Бірінші кезең 2025 жылдың желтоқсанында іске қосылды, қазір 430 тұрақты жұмыс орны бар; сол кездегі жоспар бойынша қалған кезеңдер 2026 жылдың желтоқсанына дейін толық аяқталуы тиіс.
Толық қуатқа шыққанда өндіріс қуаты қандай болады?
Жобалау бойынша, толық салынып біткеннен кейін жылына 11,4 мың тонна иірілген жіп, 47,3 млн шаршы метр мата, сондай-ақ 2 млн жинақ төсек-орын жабдығы және 4 млн дана көрпе өндіріледі.
Инвестиция көлемі қанша?
Түркістан облысының әкімдігі бұл тоқыма фабрикасына 862 млрд теңге инвестиция салынғанын мәлімдеді; Лихуа мақта иіру кластерінің жалпы инвестициялық көрсеткіші бастапқыда болжамдалған 450 млн АҚШ долларынан жиында айтылған 600 млн АҚШ долларына дейін ұлғайды, екі көрсеткіш әртүрлі, оларды тікелей қосуға немесе айырбастауға болмайды.
Қытай инвесторлары үшін қандай анықтамалық мәні бар?
Қазақстан тарапы жеңіл өнеркәсіпте толық тізбекті қалайды, жергілікті мақтаның орнында дайын өнімге айналуын атап көрсетеді; арнайы экономикалық аймақтың жеңілдіктері мен инфрақұрылымы жобаның жүзеге асуының маңызды шарттары. Тексеру жүргізу кезінде ниетті, келісімді және аяқталған инвестицияны ажырату ұсынылады.