Өз сатымды табу
НормаларЖарияланды 2026 M11 14

Қазақстандағы қытайлық кәсіпорындар үшін экспорттық-импорттық валюталық шарттарды есепке алу және қаражатты репатриациялау бойынша комплаенс жөніндегі практикалық нұсқаулық

Қазақстанда сомасы 50 000 АҚШ долларынан асатын немесе сомасы көрсетілмеген экспорттық-импорттық валюталық шарттарға есептік нөмір беріледі. Өтініш міндеттемелер орындалғанға дейін уәкілетті банкке немесе Ұлттық банк филиалына беріледі, ресімдеу 2 жұмыс күнін алады. Талаптар бұзылып, 50 000 доллардан асатын берешек мерзімінде қайтарылмаса, банк деректерді Ұлттық банк пен мемлекеттік кірістер органдарына тексеру үшін жолдайды.

Машиналық аударма, қателер болуы мүмкін.

Қазақстандағы қытайлық кәсіпорындар үшін экспорттық-импорттық валюталық шарттарды есепке алу және қаражатты репатриациялау бойынша комплаенс жөніндегі практикалық нұсқаулық

Иллюстрацияны ЖИ жасаған, бұл нақты фотосурет емес.

Мәліметтер 2026 жылғы 15 қарашадағы жағдай бойынша (Asia/Almaty), нормативтік-құқықтық актілер «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесінің қолданыстағы мәтініне сәйкес келтірілді

Қазақстандағы қытайлық кәсіпорындар үшін экспорттық-импорттық валюталық шарттарды есепке алу және қаражатты репатриациялау бойынша комплаенс жөніндегі практикалық нұсқаулық

Қазақстанда құрылған қытайлық кәсіпорындар — заңды тұлғалар резидент экспорттаушылар немесе импорттаушылар ретінде шетелдік (соның ішінде Қытайдағы) трейдерлермен экспорттық-импорттық шарттар жасасқан кезде Қазақстанның валюталық реттеу және трансшекаралық төлемдер мен аударымдар талаптарын қатаң сақтауға міндетті. Валюталық шарттың есептік нөмірі (учетный номер) — Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі мен мемлекеттік кірістер органдары тарапынан экспорттық-импорттық валюталық бақылауды жүзеге асырудың және қаражатты репатриациялауды (репатриация) қадағалаудың негізгі құралы болып табылады. Қазақстанның қолданыстағы валюталық заңнамасына сәйкес, валюталық шарт сомасының шекті мәні, тіркеуді жүзеге асыратын органдар, өтініш беру мерзімдері, бас тартудың заңды негіздері, репатриация мерзімін есептеу ережелері, сондай-ақ қаражат уақытылы қайтарылмаған жағдайдағы ведомствоаралық бақылау тетіктері нақты заңнамалық талаптармен реттелген. Егер шарт бойынша төлемдер белгіленген мерзімде қайтарылмаса, кәсіпорын банктердің Ұлттық Банк пен мемлекеттік кірістер органдарына бұзушылық туралы хабарлама жіберуіне тап болады, бұл өз кезегінде салықтық тексерулер мен әкімшілік жауапкершілік тәуекелдерін тудырады. Қазақстандағы қытайлық кәсіпорындардың қаржы және сыртқы сауда басқару топтарына комплаенс талаптарын нығайтуға көмектесу мақсатында, осы мақалада қолданыстағы валюталық заңнама негізінде басты түйінді тұстар жинақталды.

Сұрақ: Қытайлық кәсіпорындар Қазақстанда экспорттық-импорттық шарт жасасқан кезде, шарт сомасы қандай көлемге жеткенде есептік нөмір алуға міндетті?

Жауап: Қазақстанның экспорттық-импорттық валюталық бақылау қағидаларына сәйкес, сомасы 50 000 (елу мың) АҚШ доллары баламасынан асатын экспорттық-импорттық валюталық шарттар бойынша есептік нөмір алу міндетті 《Правила осуществления экспортно-импортного валютного контроля в Республике Казахстан》(国家银行与财政部联合规则,adilet). Егер шарт жасасу кезінде оның мәтінінде жалпы сомасы көрсетілмесе, мұндай шарт заң бойынша тікелей есептік нөмір алуға жататын шарт ретінде танылады 《Правила осуществления экспортно-импортного валютного контроля в Республике Казахстан》(国家银行与财政部联合规则,adilet). Егер экспорт немесе импорт шартының валютасы АҚШ долларынан өзгеше болса және шарт талаптарында осы валютаның АҚШ долларына қайта есептеу бағамы белгіленбесе, онда аталған шекті мәнге жету фактісін анықтау үшін сома шартқа қол қойылған күні (қол қойылған күн болмаған жағдайда — шарт күшіне енген күні) Қазақстан Республикасының ресми белгіленген бағамы бойынша АҚШ доллары баламасына қайта есептеледі 《Правила осуществления экспортно-импортного валютного контроля в Республике Казахстан》(国家银行与财政部联合规则,adilet). Қағидалардың 19-тармағында келесі жағдайларда есептік нөмір алу талап етілмейтіні белгіленген: 1) Ұлттық Банктің немесе уәкілетті банктердің Қазақстан Республикасының мемлекеттік шекарасы арқылы қолма-қол ақшаны өткізуі; 2) Ұлттық Банктің немесе уәкілетті банктердің шетелдік банктерде ашылған металл шоттарына есепке жатқызу үшін бағалы металдарды әкетуі; 3) Ұлттық Банктің немесе уәкілетті банктердің Қазақстан Республикасының аумағына бағалы металдарды әкелуі; 4) Қазақстан Республикасының мемлекеттік сыртқы қарыздарының немесе Қазақстан Республикасының кепілдігімен тартылған сыртқы қарыздардың қаражаты есебінен төлемдер жүргізілетін экспорттық-импорттық валюталық шарттар; 5) Қазақстан Республикасының мемлекеттік органдары мен мемлекеттік мекемелері жасасқан, төлемдері және (немесе) ақша аударымдары мемлекеттік органның ведомстволық бағынысты бөлімшесі (мекемесі) арқылы жүзеге асырылатын экспорттық-импорттық валюталық шарттар; 6) уәкілетті банктердің және басқа да резидент қаржы ұйымдарының бейрезиденттермен қызмет көрсетуді көздейтін экспорттық-импорттық валюталық шарттары 《Правила осуществления экспортно-импортного валютного контроля в Республике Казахстан》(国家银行与财政部联合规则,adilet).

Сұрақ: Экспорттаушылар мен импорттаушылар валюталық шарттың есептік нөмірін алу үшін қай банкке жүгінуі тиіс?

Жауап: Валюталық шарттың есептік нөмірін ресімдейтін нақты орган кәсіпорынның есеп айырысу шоттарының бағытына тікелей байланысты. Егер экспорттық-импорттық валюталық шарт бойынша барлық төлемдер мен ақша аударымдары экспорттаушының немесе импорттаушының Қазақстан аумағындағы уәкілетті банктерде ашылған шоттары арқылы жүргізілсе, есептік нөмірді оның шоттарына қызмет көрсететін Қазақстанның уәкілетті коммерциялық банкі (немесе оның филиалы) береді 《Правила осуществления экспортно-импортного валютного контроля в Республике Казахстан》(国家银行与财政部联合规则,adilet). Егер қаражатты төлеу және қабылдау Қазақстандағы уәкілетті банктегі шоттарды да, шетелдік банктердегі шоттарды да қамтитын болса, есептік нөмірді ресімдеуді сол кәсіпорын шотына қызмет көрсететін отандық уәкілетті банк жүзеге асырады 《Правила осуществления экспортно-импортного валютного контроля в Республике Казахстан》(国家银行与财政部联合规则,adilet). Егер барлық төлемдер және (немесе) ақша аударымдары экспорттаушының немесе импорттаушының шетелдік банкте ашылған, «Валюталық реттеу және валюталық бақылау туралы» Заңның 9-бабы 3-тармағының 1-тармақшасында көрсетілген шоттары арқылы жүзеге асырылса, есептік нөмірді экспорттаушының немесе импорттаушының тұрақты тұратын жері немесе орналасқан жері бойынша Ұлттық Банктің аумақтық филиалы береді 《Правила осуществления экспортно-импортного валютного контроля в Республике Казахстан》(国家银行与财政部联合规则,adilet). Бір экспорттық-импорттық валюталық шартқа тек бір ғана есептік нөмір беріледі.

Сұрақ: Валюталық шарттың есептік нөміріне қай мерзімге дейін өтініш беру керек? Рәсімдеу мерзімі мен қажетті құжаттар қандай?

Жауап: Экспорттаушы немесе импорттаушы экспорттық-импорттық валюталық шарт бойынша тараптардың кез келгені міндеттемелерді орындауға кіріскенге дейін есептік нөмір алуға өтініш беруге міндетті 《Правила осуществления экспортно-импортного валютного контроля в Республике Казахстан》(国家银行与财政部联合规则,adilet). Егер бейрезидент тарап міндеттемелерді бірінші болып орындаса және бұл орындау ақшаның түсуімен, тауарды жеткізумен, жұмыстарды орындаумен, қызметтерді көрсетумен, зияткерлік меншік объектілеріне айрықша құқықтардың бір бөлігін берумен немесе лизингтік мүлікті тапсырумен байланысты болса, резидент тарап ақшаның түсуіне, тауарды қабылдауға, жұмыстардың орындалуына, қызметтердің көрсетілуіне, зияткерлік меншік құқықтарын алуға немесе лизингтік мүлікті нақты иеленуге дейін есептік нөмір алуға жүгінуі тиіс 《Правила осуществления экспортно-импортного валютного контроля в Республике Казахстан》(国家银行与财政部联合规则,adilet). Егер тараптардың бірі азаматтық әуе кемелерін пайдаланушы сертификаты бар резидент заңды тұлға болып, ал бейрезидент тарап шет мемлекет аумағында жұмыстарды (қызметтерді) импорттау шарты бойынша міндеттемелерді орындауға бірінші болып кіріссе, резидент бейрезидент өз міндеттемелерін орындағаннан кейін 90 күнтізбелік күн ішінде, бірақ резиденттің өз міндеттемелерін орындауға кірісу күнінен кешіктірмей есептік нөмір алуға өтініш береді 《Правила осуществления экспортно-импортного валютного контроля в Республике Казахстан》(国家银行与财政部联合规则,adilet). Талап ету құқығын басқаға беру немесе борышты аудару нәтижесінде бейрезидентке талап қою құқығын алған немесе бейрезидент алдындағы борышты қабылдаған экспорттаушы немесе импорттаушы осындай құқық өткен немесе борыш аударылған күннен бастап 30 күнтізбелік күннен кешіктірмей, бірақ тараптардың кез келгені берілген талап немесе аударылған борыш бойынша міндеттемелерді орындағанға дейін есептік нөмір алуға өтініш береді 《Правила осуществления экспортно-импортного валютного контроля в Республике Казахстан》(国家银行与财政部联合规则,adilet). Өтініш берген кезде белгіленген нысандағы валюталық шартты есепке алу туралы өтініш, валюталық шарттың түпнұсқасы немесе көшірмесі ұсынылады; егер шарт шет тілінде жасалған болса, оның қазақ немесе орыс тіліндегі аудармасы қоса беріледі, ал Ұлттық Банк филиалына жүгінген кезде қолтаңба үлгілері бар құжат та ұсынылуы қажет 《Правила осуществления экспортно-импортного валютного контроля в Республике Казахстан》(国家银行与财政部联合规则,adilet). Уәкілетті ұйымның жауапты қызметкері кәсіпорын құжаттардың толық топтамасын ұсынған күннен бастап 2 жұмыс күні ішінде есептік нөмір береді; қағаз құжат айналымы кезінде есептік нөмір шарттың түпнұсқасының немесе көшірмесінің бірінші немесе соңғы бетіне қойылып, қолтаңбамен куәландырылады, ал электрондық құжат айналымы кезінде «Төлемдер және төлем жүйелері туралы» Заңның 56-бабының 5-тармағының талаптарына сәйкес электрондық цифрлық қолтаңба және басқа да қорғаныс құралдары арқылы беріліп, экспорттаушыға немесе импорттаушыға кез келген нысанда хабарланады 《Правила осуществления экспортно-импортного валютного контроля в Республике Казахстан》(国家银行与财政部联合规则,adilet).

Сұрақ: Банк немесе Ұлттық Банк филиалы қандай жағдайларда валюталық шартқа есептік нөмір беруден бас тартады?

Осы жаңалыққа қатысты нормалар

Жауап: Уәкілетті банк немесе Ұлттық Банктің аумақтық филиалы тарапынан экспорттық-импорттық валюталық шартқа есептік нөмір беруден бас тарту негіздері заңнамада нақты белгіленген және ол үш заңды жағдайды қамтиды: біріншіден, экспорттық-импорттық валюталық шартта (оның барлық қосымша келісімдері мен өзгертулерін қоса алғанда) Қазақстанның валюталық заңнамасының міндетті талаптарына қайшы келетін талаптардың болуы 《Правила осуществления экспортно-импортного валютного контроля в Республике Казахстан》(国家银行与财政部联合规则,adilet); екіншіден, экспорттаушының немесе импорттаушының өтініштегі қолтаңбасының қолтаңба үлгілеріне сәйкес келмеуі 《Правила осуществления экспортно-импортного валютного контроля в Республике Казахстан》(国家银行与财政部联合规则,adilet); үшіншіден, Закон Республики Казахстан «О противодействии легализации (отмыванию) доходов, полученных преступным путем, финансированию терроризма и финансированию распространения оружия массового уничтожения» Заңында көзделген негіздердің орын алуы 《Правила осуществления экспортно-импортного валютного контроля в Республике Казахстан》(国家银行与财政部联合规则,adilet). Сонымен қатар, шот ашылған банк кірістерді жылыстатуға қарсы ішкі бақылау қағидалары мен валюталық операцияларды реттейтін тиісті қағидаларға сәйкес шарт бойынша комплаенс-тексеру жүргізеді, нақты талаптар уәкілетті органдардың немесе шот ашылған банктің жеке жауаптарына сәйкес нақтылануы тиіс 《Правила осуществления валютных операций в Республике Казахстан》(adilet).

Сұрақ: Экспорттық-импорттық шарттар бойынша қаражатты репатриациялау (репатриация) мерзімі қалай анықталады? Қандай жағдайлар заң жүзінде репатриация талабының орындалуы болып есептеледі?

Жауап: Экспорт пен импорт бойынша ұлттық және (немесе) шетел валютасындағы қаражатты репатриациялау — экспорттан түскен ұлттық және (немесе) шетел валютасындағы түсімді (выручка от экспорта), сондай-ақ бейрезидент өз міндеттемелерін орындамаған немесе толық орындамаған жағдайда импорт бойынша есеп айырысу үшін резидент бейрезидентке аударған ұлттық және (немесе) шетел валютасын уәкілетті банктердегі банк шоттарына есепке жатқызуды білдіреді 《О валютном регулировании и валютном контроле》法 第9条(adilet). Репатриация мерзімін кәсіпорын валюталық шартта көзделген бейрезиденттің міндеттемелерді орындау мерзімі негізінде және валюталық бақылау қағидаларының 1-қосымшасындағы есептеу ережелеріне сәйкес есептеп, өтінішке енгізеді; бұл ретте шарт мәтінінде бейрезиденттің міндеттемелерін орындау мерзімі нақты белгіленуі міндетті 《О валютном регулировании и валютном контроле》法 第9条(adilet). Қазақстандағы банктерге тікелей есепке жатқызудан бөлек, заң жүзінде репатриация талабын ішінара немесе толық орындау деп танылатын жағдайларға мыналар жатады: шетелдік қарыздар бойынша міндеттемелерді қамтамасыз ету немесе шетелдегі филиалдардың қызметін қамтамасыз ету мақсатында белгіленген тәртіппен шетелдік шоттарға аудару; шетелде көрмелер мен басқа да іс-шараларды өткізу кезіндегі негізді шығыстарды өтеу; көлік ұйымдарының шетелдегі алымдары мен қызмет көрсету шығыстарын төлеу; экспорттық-импорттық валюталық шарттар бойынша қарсы біртекті талаптарды есепке жатқызу (зачет встречного требования); бастапқы міндеттемені заң бойынша басқа пәнмен немесе орындау тәсілімен ауыстыру арқылы жаңғырту (новация); сондай-ақ бейрезиденттің міндеттемелерін орындамау тәуекелі бойынша сақтандыру өтемін алу 《О валютном регулировании и валютном контроле》法 第9条(adilet).

Сұрақ: Шарттың орындалу мерзімі немесе сомасы өзгерген жағдайда, кәсіпорын тіркеуші банкке қосымша мәліметтерді қай уақытта ұсынуы тиіс?

Жауап: Егер сыртқы сауда шартын орындау барысында орындалу мерзімдері мен шарттарына әсер ететін өзгерістер орын алса, немесе жұмыс мерзімін ұзарту, төлем сомасын түзету туралы қосымша келісімдер жасалса, экспорттаушы мен импорттаушы заңмен белгіленген мерзімде бұл туралы өз бетінше хабарлауға заңды түрде міндетті. Заңнама талаптарына сәйкес, бейрезиденттің Қазақстанның экспорттаушысы немесе импорттаушысы алдындағы орындалмаған міндеттемелерінің сомасы 50 000 (елу мың) АҚШ доллары баламасынан асқан кезде, кәсіпорынның тіркеуші банкке тиісті растайтын құжаттар мен қосымша келісімдерді ұсыну мерзімі репатриация мерзімі аяқталатын айдың соңғы күнінен кешіктірілмеуі тиіс 《Правила осуществления экспортно-импортного валютного контроля в Республике Казахстан》(国家银行与财政部联合规则,adilet). Тіркеуші банк кәсіпорын ұсынған құжаттарды сол есептік нөмір бойынша ашылған валюталық бақылаудың электрондық немесе қағаз түріндегі іс құжаттарына қосып, тұрақты мониторинг жүргізеді 《Правила осуществления экспортно-импортного валютного контроля в Республике Казахстан》(国家银行与财政部联合规则,adilet). Егер кәсіпорын бейрезидентке қойылатын талап ету құқығын заң бойынша Қазақстанның басқа резидентіне өткізсе, репатриация міндеттемесі де жаңа иесіне өтеді, ал талапты қабылдаған немесе борышты өз мойнына алған кәсіпорын осындай құқық немесе міндет өткен күннен бастап 30 күнтізбелік күннен кешіктірмей, бірақ тараптардың кез келгені берілген талап немесе борыш бойынша міндеттемелерді орындағанға дейін есептік нөмір алуға өтініш беруі тиіс 《Правила осуществления экспортно-импортного валютного контроля в Республике Казахстан》(国家银行与财政部联合规则,adilet); бұдан бөлек, жеке кәсіпкер болып табылмайтын жеке тұлғаға талап ету құқығын беруге, сондай-ақ бір бейрезидентке қойылатын талап ету құқығын басқа бейрезидентке өтеусіз беруге қатаң тыйым салынады 《О валютном регулировании и валютном контроле》法 第9条(adilet). Нақты хабарлау тәртібі уәкілетті органдардың немесе шот ашылған банктің жеке түсіндірмелеріне сәйкес нақтылануы қажет.

Сұрақ: Қаражат мерзімінде қайтарылмаған немесе шарт уақытылы тіркелмеген жағдайда, ведомствоаралық бақылау мен заңдық рәсімдер қалай іске қосылады?

Жауап: Репатриация мерзімі аяқталып, бейрезиденттің орындалмаған міндеттемелерінің сомасы 50 000 (елу мың) АҚШ доллары баламасынан асқан кезде, немесе кәсіпорын есептік нөмірді алуға кешігіп өтініш бергенде, не болмаса шарт талаптарының өзгергенін растайтын құжаттарды ұсыну мерзімін өткізіп алғанда, тіркеуші банк келесі айдың 15-іне дейін Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіне банктік бақылаудың дербес карточкасын (лицевая карточка банковского контроля) жіберуге міндетті 《Правила осуществления экспортно-импортного валютного контроля в Республике Казахстан》(国家银行与财政部联合规则,adilet). Ұлттық Банк ақпаратты алған күннен бастап 1 жұмыс күні ішінде оны мемлекеттік кірістер органдарына жолдайды 《Правила осуществления экспортно-импортного валютного контроля в Республике Казахстан》(国家银行与财政部联合规则,adilet). Аумақтық мемлекеттік кірістер органдары 3 жұмыс күні ішінде кедендік декларациялардың, импорттық өтініштердің және электрондық шот-фактуралардың деректерін салыстырып тексереді 《Правила осуществления экспортно-импортного валютного контроля в Республике Казахстан》(国家银行与财政部联合规则,adilet). Заң бұзушылық белгілері анықталған жағдайда, салық органдары 5 жұмыс күні ішінде кәсіпорынға жазбаша сауал жолдайды; кәсіпорын белгіленген мерзімде, бірақ сауалды алған күннің келесі күнінен бастап 15 жұмыс күнінен кешіктірмей жазбаша түсініктеме мен міндеттемелердің орындалғанын растайтын құжаттарды ұсынуға тиіс 《Правила осуществления экспортно-импортного валютного контроля в Республике Казахстан》(国家银行与财政部联合规则,adilet). Тексеру барысында бұзушылық фактілері расталса, аумақтық мемлекеттік кірістер органдары экспорттаушының немесе импорттаушының әрекетінде (әрекетсіздігінде) Қазақстан заңнамасына сәйкес жауапкершілік көзделген құқық бұзушылық белгілерінің бар-жоғын анықтайды және қажет болған жағдайда материалдарды құзыреті бойынша қарау үшін басқа да уәкілетті валюталық бақылау органдарына жібереді 《Правила осуществления экспортно-импортного валютного контроля в Республике Казахстан》(国家银行与财政部联合规则,adilet).

Дереккөздер тізімі
- 《Правила осуществления экспортно-импортного валютного контроля в Республике Казахстан》(国家银行与财政部联合规则,adilet)
- 《О валютном регулировании и валютном контроле》法 第9条(adilet)
- 《Правила осуществления валютных операций в Республике Казахстан》(adilet)

政策能查出处,落地找人对接,详情问 tumah.kz
Саясат дереккөзін тексеруге болады, жүзеге асыруға байланыс орнатамыз, толығырақ tumah.kz сайтынан сұраңыз

Түпнұсқа
old.adilet.zan.kz/rus/docs/V2300033512 Соңғы тексеру:2026-11-14 · Тексерген:YAO
Сұрақ қою Әр жауапта дереккөз көрсетіледі; жауап болмаса, 24 сағат ішінде маман хабарласады.