«Самұрық-Қазына» 1,5 млрд долларлық нота бағдарламасын ашты: Лондон, Гонконг, KASE және AIX листингі, юань рұқсат, 30% қазақстандық үлес талабы 21 қазаннан жұмсарады

«Самұрық-Қазына» ұлттық әл-ауқат қоры көлемі 1,5 млрд долларлық орта мерзімді ноталар (MTN) бағдарламасын құрды. Негізгі эмиссиялық меморандум 30 қыркүйекте жасалған, 2 қазанда Гонконг қор биржасында, 14 қазанда AIX-та жарияланды. Бұл – қарыз алудың шеңбері, 1,5 млрд долларды бір-ақ рет тарту емес. Әр шығарылымның көлемі, валютасы мен мөлшерлемесі жеке баға шарттарында (Pricing Supplement) белгіленеді, ал лимиттің өзін қор кейін ұлғайта алады.

Қытай инвесторлары мен компаниялары үшін құжатта үш маңызды жайт бар: ұйымдастырушылардың бірі – Guotai Junan Securities (Hong Kong); юаньдағы ноталарға бөлек ең төменгі номинал белгіленген; шығарылымның бір бөлігін Қазақстанда орналастыру талабы сақталады, бірақ 21 қазаннан бастап оған ерекшеліктер енеді.

Кім орналастырады, қай биржада

Бағдарламаның ұйымдастырушылары мен дилерлері – Citigroup Global Markets, Guotai Junan Securities (Hong Kong) және Standard Chartered Bank; қор жекелеген шығарылымдарға басқа дилерлерді де тарта алады. Ноталар Лондон қор биржасының International Securities Market алаңында сатылуы мүмкін, ал бағдарламаның өзі HKEX листингіне тек кәсіби инвесторлар үшін енгізілген. Сонымен қатар қор әр шығарылымды KASE негізгі алаңының «Облигациялар» санатына және/немесе AIX ресми тізіміне енгізуге күш салады. Қолданылатын құқық – ағылшын құқығы.

Валютаға шектеу жоқ. Ең төменгі номинал юаньдағы ноталар үшін – 1 млн юань, басқа валюталар үшін – 100 мың еуро немесе оның баламасы. Гонконг ақша-несие басқармасының CMU жүйесі арқылы есеп айырысатын ноталар бөлек қарастырылған. Юань ноталарының тәуекелдеріне жеке бөлім арналған: юань еркін айырбасталмайды, Қытайдан тыс жердегі юань ұсынысы шектеулі, бағам құбылады. Мөлшерлеме тіркелген, құбылмалы немесе нөлдік болуы мүмкін, ортақ ең ұзақ мерзім белгіленбеген.

30% – елде, бірақ ерекшеліктер бар

Шетелде әр серия шыққан сайын ноталардың кемінде 30%-ы KASE және/немесе AIX арқылы дәл сондай шартпен ұсынылуы, ал номиналдың кемінде 20%-ы осы алаңдарда нақты орналастырылуы тиіс. Қазақстандық бөлікті жергілікті лицензиясы бар брокер-дилер жүргізеді, халықаралық дилерлер оған қатыспайды.

Шартты мысал (сандар болжамды): 500 млн долларлық шығарылымда кемінде 150 млн долларды KASE не AIX-та сол бағамен ұсыну, ал кемінде 100 млн долларды сонда орналастыру керек болады.

Меморандумда жазылғандай, 2026 жылғы 21 қазаннан бастап шетелде эмитентке тиімдірек шартпен орналастыру мүмкін болса немесе KASE мен AIX-та сұраныс болмаса, бұл талап қолданылмайды. Екі жағдайдың да өлшемдерін уәкілетті органның нормативтік актісі белгілейді, құжатта олар әзірге жоқ. Яғни міндетті қазақстандық үлес енді ерекшелік жасауға болатын әдепкі ережеге айналады.

AIX листингі салыққа да әсер етеді. 2015 жылғы 7 желтоқсандағы «Астана» халықаралық қаржы орталығы туралы» Конституциялық заңға сәйкес, AIX ресми тізіміндегі бағалы қағаздар бойынша сыйақы мен құн өсімі 2066 жылғы 1 қаңтарға дейін Қазақстанда салықтан босатылады. Ноталар тек KASE-де саудаланса не AIX тізімінен шығарылса, ұстаушылар Салық кодексінің жалпы тәртібіне көшеді.

Ақша қайда жұмсалады, қордың көрсеткіштері

Қаражат жалпы корпоративтік мақсаттарға, соның ішінде еншілес компанияларға қарыз ретінде инвестиция мен экспортты дамытуға, сауда қаржыландыруына және қарызды қайта қаржыландыруға бағытталады. Қор портфелінде ҚМГ, «Қазатомөнеркәсіп», ҚТЖ, KEGOC, «Қазақтелеком» сияқты мұнай-газ, көлік, энергетика, тау-кен және байланыс компаниялары бар.

Меморандумдағы деректер бойынша, 2026 жылдың бірінші жартыжылдығында топ түсімі 10,25 трлн теңге болып, бір жыл бұрынғыдан 20,9%-ға өсті; таза пайда – 1,74 трлн теңге. 30 маусымдағы жағдай бойынша активтер 46,67 трлн теңге, міндеттемелер 18,86 трлн теңге болды, бұл 2025 жылдың соңымен салыстырғанда шамамен 10,5%-ға көп. Қордың шетел валютасындағы ұзақ мерзімді қарызына Fitch BBB, Moody's Baa1 рейтингін берген, болжамдары тұрақты. Trend агенттігінің хабарлауынша, қазан айының ортасында Fitch бағдарламаның өзіне де эмитент рейтингімен тең BBB рейтингін берді.

Бұл юань облигациясы емес

16 қазанда «Самұрық-Қазына» офшорлық юаньмен шығарылған 3 млрд юаньдық алғашқы облигацияның бағасын белгіледі – бұл жасалып қойған мәміле. 1,5 млрд долларлық бағдарлама – қор қайта-қайта пайдалана алатын лимит. Бағдарлама аясындағы алғашқы серия қандай болатынын және қашан шығатынын меморандум да, қор да хабарлаған жоқ.

Қазақстандағы қытай компаниялары мен Қытай инвесторлары мына жайттарды бақылай алады: алғашқы баға шарттарында юань бола ма; 21 қазаннан кейін қазақстандық үлестен босатуды қай орган, қандай өлшеммен береді; қаражат қай еншілес компаниялар мен жобаларға барады, олардың арасында қытай мердігерлері салатын нысандар бар ма.

(Мұқабадағы сурет жасанды интеллектпен жасалған, сипатталған оқиғаларды бейнелемейді.)

Дереккөздер:
HKEXnews, «Самұрық-Қазына» 1,5 млрд долларлық MTN бағдарламасының негізгі меморандумы (2026 жылғы 2 қазан), https://www1.hkexnews.hk/listedco/listconews/sehk/2026/1002/2026100200853.pdf
Лондон қор биржасының RNS хабарламасы (Investegate), https://www.investegate.co.uk/announcement/rns/sovereign-wealth-fund-samruk-kazyna-jsc--84zp/publication-of-a-prospectus/9799485
Kursiv, https://kz.kursiv.media/2026-10-15/svan-samruk-kazyna-mozhet-zanyat-do-15-mlrd-v-londone-gonkonge-i-kazahstane/
National Business, https://nationalbusiness.kz/news/samruk-kazina-gotovit-razmeshenie-obligatsiy-na-15-mlrd-6e3343/
Trend, https://www.trend.az/casia/kazakhstan/4235661.html