Қазақстан 2027 жылы да Қытай нарығынан қарыз алуды көздеп отыр. Қаржы министрі Мади Тәкиев 14 қазанда келесі жылғы республикалық бюджет тапшылығы шамамен 4,6 трлн теңге болатынын айтты. Оны ішкі және сыртқы қарыз есебінен жабу жоспарланған: қазіргі нарық жағдайында сыртқы нарықтан 1,5–2 млрд доллар тартуға болады. «Біз Қытайға бағдар ұстап отырмыз», – деді министр.
Бұл мәлімдеме парламентте 2027–2029 жылдарға арналған бюджет жобасы талқыланған кезде және одан кейінгі брифингте жасалды. Сол күні оны Reuters, «Интерфакс-Қазақстан», Kursiv және Kapital.kz жариялады.
Қандай құралдар қарастырылып жатыр
«Интерфакс-Қазақстан» мен Kursiv хабарлауынша, Қаржы министрлігі екі нұсқаны қарап жатыр: жаңа панда-облигациялар, яғни шетелдік эмитенттің Қытайдың ішкі нарығында шығаратын юаньдық бағалы қағаздары, және нарыққа қарай долларлық еурооблигациялар. Әр құрал бойынша нақты көлем мен мерзім әзірге айтылған жоқ.
Неге Қытай
Министр өз уәжін биылғы қарыздың есебімен түсіндірді: Қытайдан жылдық 1,82% мөлшерлемемен шамамен 1,5 млрд доллар тартылған, оған қызмет көрсету бюджетке жылына 12,7 млрд теңге шамасында түседі. Дәл осы соманы ішкі нарықтан алса, әлдеқайда қымбатқа шығар еді. Сандар Kursiv пен Kapital.kz мәліметі бойынша келтірілді.
Министр айтқан «1,5 млрд доллардың» артында 2026 жылғы екі егеменді шығарылым тұр. Алғашқысы 26 мамырда өтті: үш жылдық, 3,4 млрд юань, купон 1,90%. Өтінімдер кітабындағы сұраныс ұсыныстан екі есе асып, қағаздар Бейжің қаржы активтері биржасы мен AIX-те листингтен өтті. Екінші шығарылым 7 қыркүйекте 6,6 млрд юань көлемінде екі траншпен орналастырылды: үш жылдық 5 млрд юань – 1,82%, бес жылдық 1,6 млрд юань – 1,95%. Барлығы 10 млрд юань. Бір нәрсені ескеру керек: 1,82% – екі шығарылымның орташа құны емес, қыркүйектегі үш жылдық транштың купоны.
Екінші шығарылымның жетекші андеррайтері – China International Capital Corporation (CICC), бірлескен андеррайтерлері – China Construction Bank, ICBC, Қытай Эксимбанкі және Bank of China. Қағаздар Қытайдың банкаралық нарығында орналастырылды. Мәмілеге аз уақыт қалғанда S&P Қазақстанның егеменді рейтингін BBB- деңгейінен BBB-ге көтеріп, болжамын «тұрақты» деп қалдырды.
Осы жаңалыққа қатысты нормалар
Мемлекеттік қарыз қанша
Тәкиевтің айтуынша, мемлекеттік қарыз қазір 38,5 трлн теңге, яғни ЖІӨ-нің 20,9%-ы. Оның ішінде сыртқы қарыз – 8,4 трлн теңге (ЖІӨ-нің 4,5%-ы). Шекті деңгей ЖІӨ-нің 32%-ы болып белгіленген, яғни әзірге қор бар.
Қытай бизнесі үшін мәні
Эмитенттер тұрғысынан. Қыркүйектегі шығарылымнан кейін Қаржы министрлігі үш және бес жылдық қағаздар қазақстандық квазимемлекеттік және корпоративтік қарыз алушылардың болашақ юаньдық шығарылымдары үшін бағдар болатынын мәлімдеді. AIX басшысы Әсел Мұқажанова да осыны айтты: егеменді мәмілелер қазақстандық компанияларға Қытай капитал нарығына жол ашады. Шығарылымдар 2027 жылы жалғасса, юаньдық кірістілік қисығы толыға түседі.
Банктер мен компаниялар тұрғысынан. Панда-облигациялар Қытайдың ішінде орналастырылады, андеррайтерлер мен сатып алушылар да – қытайлық институттар. Екінші шығарылымда жетекші және бірлескен ұйымдастырушылардың бәрі қытайлық болды, ал жергілікті менеджер ретінде қазақстандық Teniz Capital жұмыс істеді. Қазақстанда юаньмен табыс тауып немесе шығын шығаратын қытай компаниялары қазақстандық эмитенттердің жаңа юаньдық шығарылымдары мен олардың AIX-тегі листингін бақылап отырғаны жөн.
Әзірге белгісіз нәрселер. 2027 жылғы сыртқы қарыздың сомасы, панда-облигациялар мен еурооблигациялардың үлесі – әзірге тек бағдар. Нақты жағдай бюджет бекітіліп, Қаржы министрлігі орналастыру кестесін жариялағаннан кейін белгілі болады. Мөлшерлеме де сол кездегі Қытай қарыз нарығына байланысты, сондықтан биылғы 1,82%-ды келесі жылға тікелей көшіруге болмайды.
Мәтін ЖИ көмегімен дайындалып, редактор дереккөздер бойынша тексерді; мұқаба – ЖИ жасаған иллюстрация, нақты фото емес және жаңалықтағы оқиғаны тікелей бейнелемейді.
Дереккөздер:
Kursiv, https://kz.kursiv.media/2026-10-14/svan-kazahstan-hochet-zanimat-milliardy-dollarov-v-kitae-blagodarya-vygodnoj-stavke/
Reuters (The Moscow Times жариялымы), https://ru.themoscowtimes.com/2026/10/14/kazakhstan-v-27g-mozhet-zanyat-na-vneshnikh-rynkakh-15-2-mlrd-na-pokrytie-defitsita-byudzheta-a208561
Интерфакс-Қазақстан, https://pif.interfax.kz/en/news/83162
Kapital.kz (бюджет талқылауы), https://kapital.kz/economic/154273/gosdolg-kazahstana-dostig-385-trln-tenge-minfin-obuyasnil-strategiyu-zaimstvovanij.html
Investfuture, https://investfuture.ru/articles/takiev-ocenil-gosdolg-kazahstana-v-20-9-vvp-6b040fc49930579c
AIX (алғашқы шығарылым), https://www.aixkz.com/ru/pages/news/view/kazakhstan-achieves-record-pricing-in-debut-panda-bond-issuance
Kapital.kz (алғашқы шығарылым, Қаржы министрлігіне сілтемемен), https://kapital.kz/finance/148550/minfin-zanyal-na-rynke-kitaya-34-mlrd-yuanej.html
AIX (екінші шығарылым), https://www.aixkz.com/en/pages/news/view/second-sovereign-panda-bond-listed-on-aix
Forbes.kz, https://forbes.kz/articles/minfin-kazahstana-razmestil-panda-obligatsii-na-66-mlrd-yuaney-303186
Kazinform (қытай тіліндегі нұсқа), https://cn.inform.kz/news/chengfaxingdierzhu-7f8b8b54/
Securities Times (stcn.com), https://stcn.com/article/detail/4176929.html
Негізгі деректер
- Қазақстанның 2027 жылғы бюджет тапшылығы шамамен 4.6 триллион теңге, оны ішкі және сыртқы қарыздар есебінен жабу жоспарлануда.
- Қазақстан 2027 жылы сыртқы нарықтан шамамен 1.5–2.0 миллиард АҚШ доллары қарыз ала алады, қаржыландыру бағыты негізінен Қытайға бағытталады.
- Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі панда облигацияларын шығаруды жалғастыруды, сондай-ақ нарық жағдайына қарай долларлық еурооблигациялар шығаруды қарастырып отыр.
- Қазақстанның биылғы екі транш егемендік панда облигациялары жалпы 10 миллиард юаньды құрайды.
- Қазақстанның мемлекеттік қарызы ЖІӨ-нің 20.9%-ын құрайды, жоғарғы шегі 32%.
- Қазақстанның егемендік панда облигациялары квазимемлекеттік кәсіпорындар мен компаниялардың Қытайға юаньдік облигациялар шығаруына баға белгілеу базасын ұсынады.
Жиі қойылатын сұрақтар
Қазақстан 2027 жылы сыртқы нарықтан қанша қарыз алуды жоспарлап отыр?
Қаржы министрінің мәлімдеуінше, сол кездегі сыртқы нарық конъюнктурасына сәйкес сыртқы нарықтан шамамен 1.5–2.0 миллиард АҚШ доллары қарыз алуға болады, қаржыландыру бағыты негізінен Қытайға бағытталады.
Қазақстан панда облигацияларын шығаруды жалғастыра ма?
Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі панда облигацияларын шығаруды жалғастыруды қарастырып жатыр, сондай-ақ нарық жағдайына қарай долларлық еурооблигациялар шығаруы мүмкін.
Екі транш егемендік панда облигацияларының көлемі мен пайыздық мөлшерлемесі қандай?
Бірінші транштың 3 жылдық көлемі 3.4 миллиард юань, купондық мөлшерлемесі 1.90%; екінші транштың 3 жылдық және 5 жылдық көлемдері тиісінше 5.0 миллиард және 1.6 миллиард юань, мөлшерлемелері 1.82%, 1.95%.
Егемендік панда облигациялары Қазақстан кәсіпорындары үшін қандай маңызға ие?
Қазақстан тарапының мәлімдеуінше, 3 жылдық және 5 жылдық егемендік эмиссиялар отандық квазимемлекеттік кәсіпорындар мен компаниялардың Қытайға юаньдік облигациялар шығаруына баға белгілеу базасын ұсына алады.
Осы жылғы 1.82% пайыздық мөлшерлемені 2027 жылға тікелей қолдануға бола ма?
Тікелей қолдануға болмайды. Панда облигацияларының мөлшерлемесі сол кездегі Қытай облигация нарығының пайыздық мөлшерлеме деңгейіне байланысты, 1.82% — екінші транштың 3 жылдық түрінің мөлшерлемесі.