Жаңалықтар

Энергетика министрлігі 1 қазанда KIOGE 2026-да: Шымкент МӨЗ-інің (ПКОП) қуатын 2030 жылға қарай жылына 6 млн тоннадан 12 млн тоннаға арттыру жоспарланған, ТЭН-ді CNPC Шығыс Қытай жобалау институты әзірлеуде. Шикізат үшін Қазақстан – Қытай құбырын кеңейту қарастырылуда: бес айдау станциясы, 189 км лупинг, Кеңқияқ – Атырау 15 млн тоннаға, Кеңқияқ – Құмкөл 20 млн тоннаға дейін. ҚМГ шілдеде де осы көрсеткіштерді атаған. Құны, мердігерлері мен қаржыландыруы жарияланбаған.

Allur компаниясының мәліметінше, Li Auto көліктерін Қостанайдағы «СарыаркаАвтоПром» зауытында құрастыру 2026 жылдың қарашасында басталуы тиіс. Бұл — Li Auto-ның Қытайдан тыс алғашқы өндірісі. Алғашқы кезеңде үш гибридті модель — L6, L7 және L9 ірі торапты әдіспен құрастырылып, ішкі нарыққа бағытталады. Жобалық қуаты — жылына 10 мыңға дейін көлік, шамамен 200 жұмыс орны ашылады деп күтілуде. Тараптар стратегиялық ынтымақтастық келісіміне шілдеде қол қойған, сол кезде L6, L8 және L9 модельдері аталған. Бағасы мен ұсақ торапты құрастыруға көшу мерзімі әлі жарияланған жоқ.

2026 жылғы 17 шілдеде Қазақстан Президенті Тоқаев Шанхайда өткен 2026 жылғы Әлемдік жасанды интеллект конференциясының ашылу салтанатына қатысып, сөз сөйледі. Шанхайға сапары барысында Қытай мен Қазақстан 70-тен астам келісім мен меморандумға қол қойды, жалпы сомасы 15 миллиард доллардан асады, олар цифрлық инфрақұрылым, көлік-логистика және қауіпсіздік салаларын қамтиды; Қазақстан тарапы былтырғы екіжақты сауда көлемі 49 миллиард долларға жеткенін мәлімдеді, Қытайдың Қазақстан экономикасына инвестициясы 30 миллиард доллардан асады.

Xinjiang Sanbao Industrial Group пен Inner Mongolia Wanjiang Investment консорциумы 25 қыркүйекте Алматыдағы Қазақстан–Қытай инвестициялық форумында Абай облысының әкімдігімен жылына 300 мың тонна электролиттік алюминий зауыты мен 1 ГВт жел электр станциясын салу туралы келісімге қол қойды. Алюминий бөлігіне шамамен 1 млрд доллар жұмсалады, құрылыс 2027 жылғы наурызда басталып, 2028 жылғы желтоқсанда аяқталуы жоспарланған. Сол консорциум Семейде жылына 2 млн парақ ағаш жоңқалы плита шығаратын зауытты 172 млн долларға 2027–2028 жылдары салмақ. Әзірге құрылыс басталған жоқ.

Қазақстанның Сыртқы істер министрі 2026 жылғы 28 қыркүйектегі бұйрықпен инвесторлық визаға өтінішхат беру қағидаларына өзгеріс енгізді (Caravan.kz бойынша — 12 қазаннан); қытайлық инвесторлар үшін бұл: 12 айда 300 мың АҚШ долларынан кем емес инвестиция салғанда өтінішхат 10 жылға дейінгі мерзімге беріледі. Өтінім egov.kz арқылы СІМ Инвестициялар комитетіне беріледі, тексеру мерзімі — 3 жұмыс күні. Қағидалар adilet.zan.kz-пен салыстырылды; бұйрық нөмірі дереккөзде жоқ және 4 қазанда adilet редакциясында көрінбейді.

Fujian Hengwang Investment тобына кіретін «Yonggang Central Asia Iron and Steel» ЖШС Жамбыл облысы Шу ауданындағы Jibek Joly АЭА-да толық циклді металлургиялық комбинат салуда. Қыркүйекте жарияланған ҚОӘБ құжаттарына сәйкес жобалық қуат жылына 3 млн тоннаға дейін: 1 млн тонналық бірінші кезек 2027 жылға, екінші кезек 2029 жылға дейін жоспарланған. Технология – табиғи газбен темірді тікелей қалпына келтіру және электр доғалы пештер, негізгі өнім – арматура мен сортты прокат. Жалпы инвестиция ресми хабарламаларда 1,2 млрд доллар және 756 млн доллар деп көрсетілген.

Қытайдың State Power Investment Corporation (SPIC) корпорациясы мен «Pavlodar Green Energy» ЖШС жобалық компаниясы Павлодар облысы Екібастұз маңында қуаты 1 ГВт жел электр станциясын 300 МВт/600 МВт·сағ энергия жинақтау жүйесімен бірге салуда. Инвестиция шамамен 1,2 млрд доллар, пайдалануға беру 2029 жылға жоспарланған. Қаңтарда инвестициялық келісім мен құжаттар топтамасына қол қойылды, наурыздың соңында құрылыс басталды; 10 қыркүйекте Энергетика министрлігі мен SPIC келесі қадамдарды талқылады.

Қазақстандық QAZBOT Technologies пен қытайлық AgiBot бірлесіп жүзеге асырып жатқан Robotics & AI кешенінің құрылысы Астанада 18 тамызда басталды; компания мәліметінше, бірінші кезеңге шамамен 200 млн доллар инвестиция салынады. Қазан басындағы AI & Digital Bridge 2026 көрмесінде QAZBOT үш өнім желісін атады: гуманоид роботтар, робот-иттер және сауда орталықтары мен қонақүйлерге арналған сервистік роботтар. Пилоттық жобалар Астана мен Алматыда өтеді. Аяқталу мерзімі, өндіріс көлемі және жұмыс орындарының саны әлі жарияланған жоқ.

Қазақстандағы «AI & Digital Bridge» іс-шарасында 60-тан астам жаңа келісім жасалып, 7 жоба 2026 жылғы сыйлыққа ие болды; беттегі тақырыптар — AI-ды жауапкершілікпен пайдалану ережелері, 500 мектепке AI енгізу, «Data Center Valley», Пәкістан портына теміржол және Каспий паромы. Қытайлық инвесторлар үшін бұл AI, деректер орталықтары және транзит саласындағы мүмкіндіктер.

Қазақстан мен Өзбекстанның көлік министрліктері және БАӘ Энергетика және инфрақұрылым министрлігі CASA теміржол жобасы бойынша меморандумға қол қойды: Қазақстан — Өзбекстан — Ауғанстан — Пәкістан бағыты, Пәкістанның теңіз порттарына шығу көзделеді. Әзірге тек техникалық-экономикалық зерттеу мен орындылықты бағалау жоспарда, жұмыс тобын құру қарастырылуда. Бағыт, инвестиция көлемі мен мерзім жарияланбаған, құрылыс басталған жоқ.

KAZAKH INVEST пен сингапурлық ECG Екібастұзда жасанды интеллектке арналған дата-орталықтар кампусын салуды талқылады. Бірінші кезеңнің IT жүктемесі шамамен 100 МВт, кейін 1 ГВт-қа дейін кеңейту мүмкіндігі бар. ECG инвестор, құрылысшы және меншік иесі болуды, сондай-ақ пайдалануға қатысуды қарастыруда.

Қазақстан Үкіметінің 2026 жылғы 31 шілдедегі № 687 қаулысымен «Ақтөбе» АЭА туралы ереже өзгертілді: Алға, Мұғалжар және Хромтау аудандарында жалпы алаңы 337 га қосалқы аймақтар қосылды; өндіріс алаңын іздеген қытайлық инвесторлар үшін бұл таңдау аясының кеңеюін білдіреді. Қаулы мәтініне сәйкес АЭА алаңы 1610 га, оған Ақтөбе әуежайы және төрт аудандағы қосалқы аймақтар кіреді; АЭА порттық болып табылады. Әкімдік деректері бойынша қатысушылар отандық және шетелдік инвесторлар бола алады; кейбір жаңа алаңдардың инженерлік қамтамасыздандырылуы әлі анықталуда.

Қарағанды облысының кәсіпкерлік және өнеркәсіп басқармасы Теміртауда «Qarmet» АҚ базасында республикалық маңызы бар индустриялық аймақ құру жоспарын хабарлады: құны 900 млрд теңгеден асатын сегіз жоба және 3 мыңнан астам жұмыс орны, олардың ішінде China National Chemical Engineering International Corp. кокс газын кәдеге жарату жобасы (180 млрд теңге) — көмір химиясы мен металлургиядағы қытайлық инвесторлар үшін ықтимал кіру нүктесі. Тұжырымдама сараптамалық кеңестің қарауына Өнеркәсіп және құрылыс министрлігіне енгізілді, әзірге мақұлданған жоқ; қатысушылар зерделенуде.

1–3 қазан аралығында Астанада AI & Digital Bridge 2026 халықаралық технологиялық форумы өтті, онда 60-тан астам жаңа келісімге қол жеткізілді; қазақстандық тарап «Деректер орталықтары алқабы» жобасын және 5 ГВт-қа дейінгі қосымша электр қуатын ұсынды, бұл есептеу қуатына, деректер орталықтарына және жасанды интеллект саласының енгізілуіне назар аударатын қытайлық инвесторлар үшін әлеуетті ынтымақтастық мүмкіндігін білдіреді.

Қарағанды облысы «Сарыарқа» АЭА-ны Балқаш қаласында, Қарқаралы және Бұқар жырау аудандарында үш қосалқы аймақпен кеңейтуді жоспарлап отыр, шамамен 90 млрд теңге инвестиция мен 2000-ға жуық жұмыс орны күтіледі. Екі қосалқы аймақ туристік, біреуі 40 гектарлық өнеркәсіптік. Қазақстанның орталығында қонақүй, туризм немесе өнеркәсіп жобасын ойлаған қытай компаниялары назар аударса болады, бірақ әзірге тек облыс билігінің сөзі бар, қаулы мәтіні жоқ.

Үкіметтің 2026 жылғы 31 шілдедегі № 687 қаулысымен «Ақтөбе» АЭА аумағы 858 гектардан 1610 гектарға дейін ұлғайтылып, Алға, Байғанин, Мұғалжар және Хромтау аудандарында қосалқы аймақтар қосылды, 2049 жылға дейінгі мақсатты индикаторлар қайта бекітілді. Қазақстанның батысында өндіріс ашуды ойлаған қытай компаниялары үшін бұл барып көруге болатын тағы бір алаң, бірақ индикаторлар жоспар ғана, келіп түскен инвестиция емес.

Үкіметтің 2025 жылғы 1 шілдедегі № 495 қаулысымен Жетісу облысында жалпы ауданы 5431,5 гектар «Қорғас – Шығыс қақпасы» АЭА құрылды, түрі логистикалық, 2035 жылға қарай 715,5 млрд теңгеге дейін инвестиция жоспарланған. Трансшекаралық логистика, қойма және өңдеу саласындағы қытай компаниялары жобаны қадағалай алады, бірақ АЭА туралы заң шекарасы ЕАЭО кедендік шекарасымен сәйкес келетін аймақтарға шетелдік өтініш берушілерді жібермейді. Бұл аймақтың соларға жататыны тексерілмеген, сондықтан қатысушы бола алатыныңызды алдымен басқарушы компаниядан нақтылау керек.

2026 жылғы маусымда Қазақстанның сыртқы істер министрі екі бұйрыққа қол қойды: инвесторларға арналған «бір терезе» қағидаларын және инвесторлар тізілімі мен Ұлттық цифрлық инвестициялық платформа қағидаларын өзгертті. Жоба бойынша қолдау сұрайтын қытай компаниялары алдымен жобасы республикалық па, өңірлік пе пулға түсетінін және «жасыл дәліздің» жаңа өту балына, яғни 1,6-ға жететінін анықтауы керек. Екінші бұйрықтың мәтінін тексере алмадық, егжей-тегжейі Morgan Lewis заң фирмасының мәліметі бойынша берілді.

ҚХР Бас кеден басқармасының деректері бойынша, 2025 жылғы қаңтар–тамызда Қытай мен Қазақстан арасындағы тауар айналымы 30,68 млрд долларды құрап, өткен жылмен салыстырғанда 5,7%-ға өсті. Қытайдың экспорты 19,4 млрд, Қазақстаннан импорт 11,28 млрд доллар болды. Деректер 2025 жылғы қыркүйекте жарияланған, жалпы үрдісті бағалауға жарайды, бірақ олар бір жыл бұрынғы, сондықтан шешім алдында жаңа статистиканы қарау керек.

Қазақстанның жаңа Салық кодексі 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап қолданылады: ҚҚС-тың базалық мөлшерлемесі 12%-дан 16%-ға көтерілді, корпоративтік табыс салығының базалық мөлшерлемесі бұрынғыдай 20% болып қалды, ал банктер мен ойын бизнесі үшін 25% белгіленді. Елде жұмыс істеп жатқан немесе нарыққа енуге дайындалып жатқан қытай компаниялары баға мен ҚҚС есебін, пайда болжамын қайта есептеп, дивидендтер мен үлесті сатуға салынатын салықты жеке тексеруі керек.