Жаңалықтар

Гонконг биржасындағы Jiaxin International Resources (03858) жанама еншілес «Жетісу Вольфрамы» ЖШС Богуты вольфрам жобасының №1 қалдық қоймасын кеңейтуге CCECC-тің Қазақстандағы филиалымен шарт жасасты. Бастапқы баға салықпен шамамен 256,9 млн юань, шегі — шамамен 306,1 млн; жоспарлы аяқталу күні — 2028 жылғы 22 сәуір. Богуты 2025 жылғы сәуірде коммерциялық өндіріске шықты. Бұл қолдағы фабриканың тұрақты жұмысы үшін қажет және кен құрылысы мердігерлеріне тікелей қатысты.

Үкімет 15 қазанда Энергетика министрлігінің дерегін келтірді: Қашағандағы жылына 1 млрд текше метрлік газ өңдеу зауыты 2027 жылы іске қосылады, ал шілдеде монтажды 2026 жылдың соңында бітіру туралы айтылған еді. Қуаты 2,5 млрд текше метрлік зауыт 2030 жылы аяқталады; маусымда Үкімет қаулысымен бекітілген EPC мердігері – China National Chemical Engineering Sixth Construction филиалы мен China Wuhuan Engineering консорциумы. QazaqGaz FEED+EPC келісімшартына төртінші тоқсанда қол қоюды жоспарлаған, 15 қазанға дейін бұл туралы хабар жоқ, сомасы жарияланбаған.

12 қазанда Еуразиялық даму банкі Гонконгта алғашқы dim sum облигацияларын шығарды: 630 млн офшорлық юань (шамамен 94 млн доллар), мерзімі үш жыл, купоны 3,9%, сұраныс ұсыныстан 2,5 еседен астам асты, ұйымдастырушылардың бәрі – қытайлық банктер. Қаражат Қазақстан–Қытай шекарасындағы өткізу бекеті мен теміржол желісіне және Қазақстандағы қытайлық мердігерлер, жеткізушілер мен инвесторлар қатысатын жобаларға жұмсалады. Нақты қай бекет екенін банк көрсетпеген.

Бұл тілдегі нұсқа әзірге қолдау көрсетілмейді

Қазақстандық шошқа етін Қытайға жеткізу хаттамасына 2025 жылғы қазанда қол қойылды, бірақ 2026 жылғы 14 қазанға дейін тіркелген кәсіпорындар тізілімі де, жөнелтілім де жоқ; № 116 хабарландыру тек мал сүйегінен жасалған өнімге қатысты. Осыдан бастап Қытайға экспортты толық шолдық: ҰСБ деректері бойынша 2026 жылғы бірінші жартыжылдықта 7,51 млрд доллар, Атасу – Алашаңқай құбырындағы 8,525 млн тоннаның 984 мың тоннасы қазақстандық мұнай, 2025 жылы 5 млрд текше метр газ, мыс, ферроқорытпа, уран, астық және күнбағыс майы.

ҚР Ауыл шаруашылығы министрлігі 12 қазанда 2028 жылға қарай май өнімдері экспортынан жылына шамамен 1,5 млрд доллар табу мақсатын атады (бес маусымда түсім 247 млн-нан 1,232 млрд долларға өсті). Үш маусымда Қытайға экспорт 3,7 еседен астам артты, Қазақстан Қытайға күнбағыс майын жеткізуде екінші орында. Достық – Алашанькоу арқылы жөнелту жоспарлары 90%-дан астам орындалады, 2023 жылы 40%-ға жетпейтін. Рафинация қуаты 2,1 есе артып, 1 млн тоннадан асады, биыл майлы дақыл өнімі рекордтық болмақ. 1,5 млрд – жоспарлы меже, нақты нәтиже емес.

Қазақстан автокөлік одағының алдын ала деректері бойынша, 2026 жылғы қаңтар–қыркүйекте елде 146 541 бірлік автотехника шығарылды, бұл өткен жылғы деңгейден 34,2% көп. Қытай брендтерінің үлесі өсті: Changan (15 148) мен Chery (12 593) ең ірі бес брендке кірді, екеуі де Алматыдағы Astana Motors зауытында құрастырылады. Бұл қытайлық бөлшек өндірушілер мен логистикалық компаниялар үшін жергілікті жеткізілімге сұраныс артып келе жатқанын көрсетеді.

13 қазанда Қазақстан Үкіметі тоғыз айдың қорытындысын қарады: нефть өндіру 8,3%-ға азайғанына қарамастан ЖІӨ 4,2%-ға өсті. Шикізаттық емес сала шамамен 5,4%-ға, құрылыс 11,5%-ға, өңдеу өнеркәсібі 8,6%-ға өсті. Негізгі капиталға инвестиция 16,1 трлн теңге (+7%), жеке инвестиция +18,2%, өңдеуге +40,1%. Жылға жоспарланған 200 жобаның 106-сы іске қосылды. Қытай компаниялары үшін өнеркәсіптік кооперацияға сұраныс сақталып отыр.

Ұлттық банк төрағасының бірінші орынбасары Ерулан Жамаубаев 13 қазандағы Үкімет отырысында 2026 жылғы тоғыз айда теңге 13,7%-ға нығайып, долларға шаққанда 440,5 теңгеге жеткенін айтты. Себептері – мұнай мен экспорт бағасы жоғары кездегі валюта ағыны, ақша-несие жағдайы және бейрезиденттердің МБҚ-ға салымы: жыл басынан 786 млрд теңгеге өсіп, 2,6 трлн теңгеге жетті. Ұлттық қордан 2,8 млрд доллар валюта сатылды. Табысы теңгемен түсетін қытай компаниялары үшін бұл маржаға тікелей әсер етеді.

Қазақстан Үкіметі Өнеркәсіп және құрылыс министрлігі мен ТОО Aktobe Steklo арасында Ақтөбеде шыны ыдыс зауытын салу туралы инвестициялық келісімді мақұлдады. Инвестиция — 60 млрд теңге, қуаттылық — жылына 256 млн бірлік. Құрылыс 2026 жылдың IV тоқсанында, іске қосу — 2029 жылы. Облыста өз шыны өндірісі жоқ; өнімнің 80%-ға дейіні ішкі нарыққа, қалғаны Орталық Азияға бағытталады. Инвесторлар үшін бұл өңдеуді жергіліктілендіру және тамақ өнеркәсібіне қаптама ұсыну туралы сигнал.

Ұлттық Банктің жаңартылған деректері бойынша, 2026 жылдың бірінші жартысында Қазақстанға тікелей шетел инвестициясының жалпы түсімі шамамен 9,36 млрд доллар болып, 7,8%-ға азайды. Қытай 1,47 млрд доллар салып (+4,9%), үшінші орын алды, таза түсімі 185 млн доллардан 695 млн долларға өсті. Капитал тау-кен саласынан құрылысқа, саудаға және қаржыға ауысуда.

Ұлттық Банк пен Қаржы министрлігі 8 қазанда J.P. Morgan 2026 жылғы шолу қорытындысында Қазақстанның мемлекеттік облигацияларын GBI-EM индексінің оң бақылау тізіміне енгізгенін хабарлады; индекске енсе, алдын ала үлесі шамамен 0,48%. Алдағы 12 айда шетелдік инвесторлардың қолжетімділігі, есеп айырысу инфрақұрылымы және өтімділік бағаланады.

AIX 9 қазанда 2026 жылғы тоғыз айдағы айналым 1,9 млрд доллардан асқанын хабарлады (өткен жылы – 1,1 млрд доллар), ал 562 млн доллармен қыркүйек рекордтық ай болды. Үшінші тоқсанда ҚМГ, Даму банкі облигациялары мен суверенді панда-облигациялар листингке шықты, 10 қыркүйектен ерікті көміртек бірліктерімен сауда басталды. Қытайлық инвесторлар үшін AIX юань капиталына шығудың бір алаңына айналып келеді.

Allur вице-президенті Максим Мягчилов қыркүйектің соңында Li Auto көліктерін Қостанайдағы «СарыаркаАвтоПром» зауытында құрастыру 2026 жылдың қарашасында басталатынын айтты. Алғашқы модельдер — L6, L7 және L9 гибридтері, қуаты — жылына 10 мыңға дейін көлік, бастапқы кезең — ірі тораптық құрастыру, өнім әзірге тек ішкі нарыққа шығады. Орталық Азия мен ЕАЭО елдеріне экспорт қарастырылып жатыр. Тараптар стратегиялық ынтымақтастық келісіміне маусым соңында қол қойған. Li Auto үшін бұл Қытайдан тыс алғашқы өндіріс.

6 қазанда Жаслан Мәдиев Үкімет отырысында Сумгайыт пен Ақтау арасындағы Транскаспий ТОБЖ-ның 390 км су асты кабелі толық төселгенін, іске қосу қазанға жоспарланғанын айтты. Ақтаудан Қорғасқа дейінгі 4 511 км «Батыс – Шығыс» гипермагистралінің жартысы тартылды, оны жыл соңына дейін іске қосу көзделген. Қытай жағындағы желілермен қосылу тәртібі мен сыйымдылықты сату шарттары әлі жария етілмеген.

Ақтөбе облысы Байғанин ауданында QazCem Industries цемент зауытының құрылысы басталды. Жобаны Primus Capital мен CNBM құрамындағы Sinoma Cement бірлесіп жүзеге асырады. Қуаттылығы жылына 1,3 млн тонна, инвестиция 176,9 млн доллар. Клинкер желісін 2027 жылдың екінші жартысында іске қосу жоспарланған.

Қазақстанға шығатын қытай компаниялары мен онда ЖИ қолданатын командаларға арналған. 10 қазанда Microsoft басшысы Сатья Наделла X желісінде озық ЖИ модельдерін ішкі тәуекел ретінде басқаруды ұсынды: қабілетті сырттан алуға болады, ал өкілеттік пен бақылау модельден тыс қалады. Төрт негізгі идеяны бөліп, Орта дәліз, Ақтау порты, Қорғас және Цзянсу орталығы туралы материалдарымызға сүйеніп, инвестиция, сауда және логистиканы ашық, тексерілетін және тоқтатуға болатын етіп құру жолын қарастырамыз.

Қазақстан мен Орталық Азия нарығына шығатын қытай компаниялары үшін Астанада қызмет көрсету нүктесі пайда болды. Платформа операторы 11 қазанда растағандай, Орталық Азиядағы Цзянсу орталығы қойма, кеңсе, компания тіркеу, заң және салық кеңестері, нарықты дамыту және мемлекеттік органдармен байланыс қызметтерін ұсынады. Қызметті Suhao Eurasia Interconnect Group Астанада құрған Suhao Central Asia Jiangsu Center компаниясы көрсетеді. Орталық Қорғастағы алдыңғы қоймаға және шағын бағдарламаға сүйенеді.

2026 жылғы 25 қыркүйекте Алматыдағы «Қазақстан — Қытай» инвестициялық форумында қытайлық BeOne Medicines пен қазақстандық INKAR дистрибьюторы инновациялық ісікке қарсы дәрілер өндірісін Қазақстанда оқшаулау жобасын таныстырды. Дәрілер тізімі, инвестиция, алаң және мерзім ресми түрде аталмаған.

Қытайлық East Hope Group Ақмола облысы Жақсы ауданының Қазақ ауылындағы жұмыс істеп тұрған элеваторды сатып алып, қайта жаңғыртуда. Инвестиция 6 млн доллар, жұмыстың шамамен 80%-ы орындалған. Жаңғыртудан кейін нысан бидайды қабылдап, сақтап, өңдейді және жылына 100 мың тоннаға дейін жемдік ұн шығарады; іске қосу 2026 жылғы қазанға жоспарланған, 30-ға жуық тұрақты жұмыс орны ашылады.