Жаңалықтар

13 қазанда вице-премьер, ҰЭМ басшысы Серік Жұманғарин Салық кодексіндегі режимдерді бөлу сақталатынын айтты: B2B жалпы тәртіпте, B2C арнаулы режимдерде. Оңайлатылған декларациядағы жеткізушілерден сатып алу шығыстарын шегерімге жатқызуға тыйым (286-бап, 16-тармақша) алынбайды: кодекс кемінде бір жарым жыл жұмыс істеуі керек. Тоғыз айда салық түсімі 19,3 трлн теңге болды (+18,2%), ҚҚС 37,3%-ға өсті. Министрдің айтуынша, реформа 3 трлн теңге берді, жыл соңына дейін кемінде 3,6 трлн күтіледі, ҚҚС төлейтін заңды тұлғалар 37 мыңға көбейді. «Атамекеннің» B2B-ға 8% ұсынысы кейінге қалды.

15 қазанда Астанадағы New Silk Way форумында ДБ Транскаспий дәлізі туралы баяндамасын таныстырды. Есеп бойынша Шунцин–Будапешт контейнері Орта дәлізбен 47–50 күн, теңізбен шамамен 45 күн жүреді; инвестиция мен реформа қатар жүрсе, 2040 жылы 18–19 күнге қысқаруы мүмкін. Инфрақұрылымға кемінде 25 млрд, қосалқы инвестицияға шамамен 30 млрд доллар керек; тоғыз елдің ЖІӨ-сі 3,3%-ға (шамамен 58 млрд доллар) өсіп, 2 млн-ға жуық жұмыс орны ашылады. 16 тар жердің 75%-ы бойынша жобалар жүріп жатыр, енді басты міндет – рәсімдер: банк бірыңғай T3 құжатын және бірлескен теміржол-теңіз операторын ұсынады.

FESCO Астанадағы TransLogistica Kazakhstan көрмесінде төрт құжатқа қол қойды: Қостанайдағы Agroplanet-пен (2025 жылы 140 мың тоннадан астам экспорт, негізінен темір жолмен Қытайға) Қытай мен Оңтүстік-Шығыс Азияға жөнелтуді көбейту туралы; IFC COLOS-пен Достық пен Алтынкөл арқылы жүретін пойыздарға фитингтік платформа алмасу туралы; TLC Zhetysu және Terminal Cargo Handling-пен Алматы маңындағы терминалдар туралы. Екі күн бұрын топ Caravan Shuttle-ға Үрімжіден жөнелтуді қосты: тамыз соңынан бері төрт пойыз кетті, жол орта есеппен тоғыз күн. Көлем мен сома жарияланбады.

ҚДБ Altyn Dala Energy-ге 1 ГВт ЖЭК жобасының бірінші кезегіне 814 млн юаньға дейін қаржы беруді мақұлдады: Қызылорда облысы Шиелі ауданында «Қазатомөнеркәсіпке» 60 МВт және KEGOC-қа 185 МВт күн стансасы. Кезек құны – 1,2 млрд юань, банк үлесі шамамен 67,8%. Мерзімі 15 жылға дейін, мөлшерлеме 5Y LPR + 1,57%, құбылмалы; 20 қыркүйектегі 3,50% LPR бойынша шамамен 5,07%. Қаржы 2026 жылы ашылады. Бенефициарлар – Ұлан Жапаров (75%) және «Самұрық-Энерго» (25%). Мердігер, жабдық пен тариф жарияланбаған.

16 қазанда Оралда өткен Мұнай-газ машина жасау форумында операторлар мен отандық өндірушілер шамамен 320 млрд теңгенің келісімшартына және ынтымақтастық меморандумдарына қол қойды. Энергетика министрлігінің дерегінше, саладағы сатып алудың 70%-ға жуығы ТШО, NCOC және ҚПО үлесінде; 2025 жылы олар 2,8 трлн теңгеге (+4%) сатып алу жасаған, елішілік құндылық – 56%, яғни 1,6 трлн. Форумға 800-ге жуық адам қатысып, 40-қа жуық өндіруші көрме қойды; Silleno мен KMG PetroChem де каталог ұсынды. Теңіз жобасы бойынша меморандум жасалды. Тараптар, мерзім мен өнім тізімі жарияланбаған.

ҚХР Сауда және Ғылым министрліктері 16 қазанда экспорт каталогына 40 технологияны қосуды ұсынды: ЖИ – 23, күн энергетикасы – 12, биомедицина – 5; 14-іне тыйым, 26-сына лицензия. Ұсыныстар 15 қарашаға дейін. Экспорт алдындағы тіркеу қазірдің өзінде күшінде, аяқталмаған мәмілелер де қамтылады. Өнім реттелмейді, API мен SaaS модель экспорты саналмайды, шетелде жергілікті орналастыру саналады; күн желілерін жеткізуге лицензия керек. Бүкіләлемдік ЖИ ынтымақтастығы ұйымының негізін қалаушы Қазақстанға жеңілдік уәде етілді, ережелері жарияланбаған.

10 қазандағы № 890 қаулы бойынша 57 визасыз елдің, ЕАЭО елдерінің және Қазақстанмен визасыз сапарлар туралы шарты бар мемлекеттердің азаматтарына келу мен транзит үшін электрондық рұқсат қажет. Сынақ 1 қарашадан Ақтау әуежайы мен «Нұр жолы» қоса төрт автопунктте, 2027 жылғы 1 қаңтардан Астана мен Алматы әуежайларында, 1 наурыздан барлық пункттерде басталады, бұл кезеңде елге кіргізбеу жоқ. 2027 жылғы 1 шілдеден міндетті. Тегін, 180 күн жарамды, болу мерзімін ұзартпайды, өтініш 72 сағат бұрын беріледі. 29 санат, соның ішінде халықаралық жүк жүргізушілері босатылады. Қытай жеке аталмаған.

2026 жылғы 15 қазанда Тоқаев пен Әлиев Транскаспий талшықты-оптикалық желісін іске қосты. Akorda бойынша ұзындығы 380 км, жобаны «Қазақтелеком» пен AzerTelecom іске асырған; Орталық Азия мен Қытайды Еуропамен байланыстыратын бағыттың бөлігі болады. «Самұрық-Қазына»: Ақтау—Сумғайыт, кемінде 400 Тбит/с, төсеу 2026 жылғы 5 тамызда аяқталған, CaspiLink БК; Екібастұздағы «Деректер орталығы алқабына» да қызмет етеді.

Kursiv пен infohub.kz (2026-10-16) хабарлауынша, Алматы облысының әкімі Шыңғыс Аринов Іле ауданындағы «Сокол» кешенінде Нанкин қаласы Сюаньу ауданы халық үкіметінің басшысы Тун Сяоцзя бастаған делегациямен кездесті. Қала құрылысы, өндіріс және көлік-логистикалық хаб талқыланды. Келісім, сома және мерзім туралы айтылмаған.

Kazakhstan Today және BAQ.KZ (2026-10-15) Астанадағы VIII New Silk Way форумында көлік вице-министрі Жәнібек Тайжановтың сөзін жеткізді: кешігулер көбіне қайта енгізу мен құжат айналымынан; мақсат — Smart Data Transport негізінде Қытай–Еуропа бағытында дерек алмасу, электрондық құжаттарды өзара тану және ИИ. Бұл бастама, күшіне енген норматив емес.

Inbusiness.kz және Zakon.kz (2026-10-16) «Бәйтерек» хабарламасына сілтеме жасап: басқарма төрағасы Рустам Қарағойшын бастаған делегация Пекинде ICBC, CDB және Bank of China-мен өңдеу өнеркәсібі, АӨК, инфрақұрылым және энергетиканы ұзақ мерзімді қаржыландыруды, сондай-ақ холдингтің dim sum нарығына дебюттік шығуын дайындауды талқылады. Сома, мөлшерлеме және шығару күні аталмаған.

6 қазанда Жаслан Мәдиев Үкімет отырысында Екібастұздағы «Дата-орталықтар алқабы» 2027 жылы 186 МВт, 2028 жылдың II тоқсанында тағы 109 МВт іске қосатынын айтты: барлығы 295 МВт, 1 ГВт әлеуеттің шамамен үштен бірі. Жер, оператор және ГРЭС-1 қуаты бар, алғашқы нысандар салынып жатыр. Кезеңдердің құрамы айтылмады; нақты мерзімі бар жалғыз нысан – «Қазақтелекомның» 50 МВт-тық кезеңі, 2027 жылғы маусым. Firebird-пен 10 млрд долларлық пакет – инвестшарт емес, негіздемелік келісім мен term sheet. Шілдеде «Қазақтелеком» қытайлық Hengtong-пен негізгі қағидаттар туралы келісім жасады, сомасы белгісіз.

16 қазанда ДБ мен ХВҚ-ның Жыл сайынғы кездесулері аясында Қазақстан Дүниежүзілік банк тобының Metals and Minerals Compact бастамасына қосылды, Үкіметтің дерегінше, Орталық Азияда бірінші болып. 2026–2030 жылдарға арналған компакт 2031 жылға дейін тау-кен металлургия саласына 20 млрд долларға дейін инвестиция тартуды көздейді; банк қаржыландыру, кеңес және кепілдік береді. Құжатта 2029 жылға қарай барлауға шаршы шақырымына 90 доллар, 2030 жылы жылына 1,2 млн тонна мыс, Жер қойнауы туралы кодекске ықтимал түзетулер бар. Компакт заңды міндетті емес; нәтижелер шеңбері алты айда дайындалады.

16 қазанда «Самұрық-Қазына» 3 млрд юаньдық алғашқы Dim Sum облигацияларының параметрлерін бекітті: үш жылдық 2 млрд юань 2,15% купонмен, бес жылдық 1 млрд юань 2,30% купонмен. Сұраныс үш еседен асты, қағаздар HKEX пен AIX-те саудаланады, есеп айырысу 23 қазанда. Екі купон да бастапқы бағдардан 55 б.п. төмен; шамамен есептегенде, бұл жылына 16,5 млн юань үнем. Үш жылдық купон сәуірдегі «панда» облигацияларының табыстылығынан 3 б.п., Mashreq банкінің үш жылдық Dim Sum купонынан 35 б.п. төмен. Баға мен табыстылық әлі жарияланбаған.

«ҚазТрансОйл» 12 қазанда хабарлады: 2026 жылдың 9 айында «Атасу — Алашанькоу» магистраліне 8 млн 525 мың тонна мұнай құйылды (+3%); осы бағыттағы қазақстандық мұнай экспорты — 984 мың тонна (+26%). «Қазақстан-Қытай құбыры» ЖШС жүйесі бойынша 14 млн 807 мың тонна (+2%) тасымалданған. Шоғырландырылған көлем — 35 млн 809 мың тонна (+3%). Сандар компания баспасөз хабарламасы мен KASE ашып көрсетуінен.

BI Group 15 қазанда хабарлады: BI-Industrial Жамбыл облысындағы Soda Ash кальцийлендірілген сода зауытының 12 нысанының бесеуі бойынша EPC жұмыстарын толық аяқтады. Олардың қатарында 658 гектарлық буландыру тоғаны, 25 гектарлық қатты қалдықтар қоймасы, жылына 1,2 млн тонна әктас ұсататын кешен және тұрғын қалашық бар. Инвестор — түрік капиталындағы Qazaq Soda, бас мердігер — Қытайдың CAMCE компаниясы. Бірінші кезеңнің қуаты жылына 500 мың тонна; Үкімет дерегінше ол 2026 жылдың IV тоқсанында аяқталады. Бұл зауыттың іске қосылуы емес, мердігерлік нысандардың тапсырылуы.

ҚДБ карточкасы: Солтүстік Қазақстандағы Kazmeal LTD ЖШС-на 45,0 млн юаньдық алдын ала экспорттық кредиттік желі — жылдық 5,9%, желіні ашу келісімінен бастап 36 ай. Мақсаты — экспорттық жем ұнына бидай, арпа, кебек, шрот сатып алу. ҚДБ толық қаржыландырады; қарыз алушының өз қаражаты жоқ. Мәртебесі — кейінге қалдырылған шарттарды орындау: келісім жасалған деп көрсетілмеген, қаражат берілмеген. Kursiv Ұлттық банк бағамымен ≈3 млрд теңге деп бағалайды (медиа есебі). Бенефициарлар: ms. Xia Bing, mr. Pan Yu.

Сауда және интеграция министрлігі 6 қазанда хабарлады: «Қорғас – Шығыс қақпасы» АЭА-дағы жобалар саны 2022 жылғы 14-тен 69-ға, тартылған инвестиция 340-тан 652,8 млрд теңгеге өсті. Ірі жобалардың бірі — құны 330 млрд теңгелік Қазақстан-Қытай халықаралық өнеркәсіп қаласы. Жетісу облысы әкімдігі аумағы шамамен 1000 га, қытайлық тараптың қатысуы және 2029 жылдың соңына дейін іске қосу жоспарын растады.

«Самұрық-Қазына» 15 қазанда AIX биржасында офшорлық юаньмен (CNH) шығарылатын облигациялар бойынша букбилдинг бастады: 3 және 5 жылдық екі транш, купон бағдары шамамен 2,7% және 2,85%. Есеп айырысу 23 қазанға белгіленген, листинг HKEX пен AIX-те жоспарланған. Шарттар парағындағы 13 халықаралық банктің 11-і — қытайлық. Түпкілікті мөлшерлеме мен көлем букбилдинг қорытындысымен анықталады. Қор сәуірде Қытайдың ішкі нарығында 3 млрд юань панда облигациясын 2,18%-бен орналастырған.

Ұлттық статистика бюросы 15 қазанда алдын ала деректерді жариялады: 2026 жылғы қаңтар–тамызда сыртқы сауда айналымы 102,96 млрд доллар болып, номиналды түрде 12,8%-ға артты. Экспорт — 60,39 млрд, импорт — 42,57 млрд доллар. Бұл соманы сол күні «Интерфакс-Қазақстан» да келтірді. Бюро деректері бойынша Қытай экспорттың 17,6%-ын (Италиядан кейін), импорттың 29,8%-ын (Ресейден кейін) алады.